تعویق نشست عمان؛ عربستان هم می‌خواهد جنگ تاب‌آوری را امتحان کند

مهستان؛ نشست عمان برای امضای توافق موقت ایران و عمان در مورد مسیرهای عبور تنگه هرمز لغو شد. نشست قرار بود که امروز در صلاله عمان برگزار شود و نمایندگان تمام کشورهای ساحلی خلیج فارس (به جز بحرین که انصراف داده بود) در آن حاضر باشند. دیشب خبر رسید که این نشست به تعویق افتاده است. از همان لحظه رسیدن این خبر روشن بود که لغو یا تعویق نشست احتمالا به درخواست عربستان یا امارات متحده عربی بوده است.
عمان با اعلام «تعویق نشست» برای ایجادحداکثر اجماع کوشید تا از بار روانی و سیاسی این رخداد بکاهد. با مصاحبه ساعتی قبل سخنگوی وزارت خارجه ایران روشن شد که نشست به درخواست عربستان لغو شده است و سعودی‌ها مطالباتی در مورد وضعیت جبهه یمن داشته‌اند. بقایی با لحنی کنترل‌شده تاکید کرد که مسائل یمن موضوعاتی مستقلند و ایران همواره موضعی صریح در این مورد داشته است.
چرا نشست عمان لغو شد؟
قرار بود توافق ایران و عمان در مورد تنگه هرمز در این نشست امضا شود. ایران البته که بازگشایی تنگه هرمز را به لغو محاصره دریایی ایران توسط آمریکا مشروط کرده بود اما روشن است که امضای این توافق وضعیت را در تنگه هرمز  به صورت عملی به نحو اساسی تغییر می‌داد.
کشتی‌های متعلق به کشورهای ساحلی خلیج فارس می‌توانستند بدون مانع از مسیر مورد توافق ایران و عمان بگذرند و طبیعی بود که چنین وضعیتی هم  راه‌های (غیررسمی و اعلام نشده) برای فروش نفت و صادرات و واردات کشورهای حاشیه خلیج فارس باز می‌کرد و هم امکان‌هایی برای دور زدن محاصره دریایی را برای ایران فراهم می‌آورد. وضعیتی که نوعی پایان غیررسمی و اولیه برای بحرانی بود که با حمله آمریکا به ایران رقم خورده بود.
این توافق در شرایطی امضا می‌شد که عربستان سعودی در بدترین وضعیت استراتژیک ممکن قرار دارد. تسخیر برق آسای کل ساحل یمن در دریای سرخ عملا تنگه باب المندب را در اختیار انصارالله یمن قرار داده است. انصارالله مهم‌ترین دغدغه امنیتی عربستان است و حالا کلید تمام بنادر عربستان در دریای سرخ را در اختیار دارد و آن را گروی محاصره هوایی خود توسط عربستان کرده است.استراتژیک‌ترین نقاط یمن به عنوان حوزه امنیتی عربستان حالا کاملا توسط متحد نزدیک ایران کنترل می‌شود.
از سوی دیگر امضای این توافق بدون نقش‌آفرینی و حتی رضایت آمریکا در واقع گامی در جهت خروج آمریکا از جنگ بدون حصول تفاهم بود. برای سال‌ها کل استراتژی امنیتی عربستان بر مبنای مشارکت در غرب برای مهار ایران بنا شده بود. این استراتژی در طول جنگ ایران و آمریکا متلاشی شد و حتی نتایجی معکوس داشت. ایران بارها و بارها به پایگاه‌های آمریکا در عربستان حمله کرد و وقعی به اعتراض‌های ریاض ننهاد. در واقع عربستان قربانی جنگی شد که آمریکا در چارچوب برنامه اسرائیل شروع کرده بود.
این جا پارادوکسی در کار است، عربستان قربانی حمله آمریکا به ایران شد اما در عین حال این که آمریکا یکجانبه از صحنه درگیری خارج شود در واقع رها کردن عربستان و پایین آوردن بیشتر دست این کشور در معادلات منطقه‌ای در مقابل ایران است. عربستان خواستار تفاهمی میان ایران و آمریکاست که ایران را حداقل اندکی مهار کند.
ریاض نمی‌خواست با حضور در نشست عمان خروج بدون تفاهم آمریکا از جنگ با ایران را رسمیت ببخشد و رضایت تلویحی نشان دهد.
عربستان ترجیح داد که منتظر نتیجه جنگ تاب‌آوری ایران و آمریکا بماند و حتی به آن بپیوندد. به این معنا که مشکلات اقتصادی و لجستیکی ناشی از انسداد تنگه هرمز و باب المندب را تحمل کند به این امید که محاصره دریایی و فشار نظامی که مستقیم بر اقتصاد ایران اثر گذاشته، ایران را به دادن امتیازات بیشتر وادارد. بن سلمان روی توان تحمل بیشتر خود و اقتصادش شرط بسته و البته امیدوار است که شاید متحدانش در جبهه یمن بتوانند تحولاتی روی زمین ایجاد کنند و او با دست بالاتری با ایران مواجه شود.
در خاورمیانه این روزها، فرصت‌ها برای مصالحه اندکند، زمانه هر لحظه برای رویارویی بیشتر مهیا می‌شود و دینامیزم نزاع همه بازیگران هر روز بیشتر درگیر می‌کند. هر فرصتی که برای مصالحه از دست می‌رود شاید دیگر به دست نیاید چرا که منازعه شدید متغیرها را مدام در چرخه بازتولید خود قرار می‌دهد.