مهستان؛ نوید ترابی نمایشنامهنویس در گفتوگو با «اخبار مهستان» درباره تاثیر برگزاری رویداد «صدای نمایشنامهنویس» بر فضای تئاتر گفت: صدای نمایشنامهنویس رویدادی است که به همت کانون نمایشنامهنویسان و مترجمان خانه تئاتر برگزار میشود و شرایطی را فراهم میکند که نمایشنامهنویسان بیواسطه با مخاطبان ارتباط برقرار کنند. صدای نمایشنامهنویس قالبی کمهزینه، چابک و سریع دارد و این ساختار اجازه میدهد متنها قبل از ورود به چرخههای پرهزینه تولید رسمی، در ترازو و بازخورد منتقدان و مخاطبان سنجیده شوند.
وی ادامه داد: همچنین این رویداد فضایی را ایجاد میکند که صداها و تفکرات متنوع نمایشنامهنویسان مختلف، در حوزه روایت، داستانگویی، ساختار و زبان شنیده شود.
ترابی درباره اهمیت اجتماعی این رویداد اظهار داشت: همچنین باید توجه داشت که نمایشنامهنویسان همواره آینهدار جامعه هستند. رویدادی که به صدای آنها ضریب میدهد، در واقع زیست، رنجها، امیدها و مسائل ملموس مردم و جامعه را به صحنه میآورد و امکان گفتگو درباره آنها را ایجاد میکند. امیدوارم صداینمایشنامهنویس ادامه پیدا کند و به یک رویداد اثرگذار در جریان نمایشنامهنویسی ملی بدل شود.
این نمایشنامهنویس درباره اجرای خود در این رویداد گفت: من در این دوره صداینمایشنامهنویس با نمایشنامه «شب تمرین» حضور داشتم. اثری روانشناختی و البته سیاسی که مرزهای میان واقعیت و نمایش را به چالش میکشد. این اثر روایتگر گروهی از دانشجویان تئاتر است که برای تمرین نهایی نمایششان به مسافرخانهای قدیمی و دورافتاده میروند، اما به جای تمرین یک متن، درگیر وقایعی مرموز و تهدیدآمیز میشوند که خود تبدیل به یک نمایش میشود. اجرای ما بر پایه ایجاد حس دلهره بنا شده است. ما از فضای رئالیستی مسافرخانه (دیوارهای ترکخورده، بخاری نفتی، صدای باد و باران) بهعنوان بستری برای خلق فضایی سوررئال و کابوسوار استفاده کردیم. در این اجرا، تماشاگر با یک معمای پیچیده مواجه میشود که در آن هیچکس قابل اعتماد نیست.
وی افزود: این اثر به موضوعاتی مانند ترس، پارانویا، تنهایی و مرز میان حقیقت و توهم میپردازد. شخصیتها هر یک نمایندهی نوعی از واکنش به ترس(جنگ و گریز، تسلیم و یا انجماد) هستند و همین موضوع، کشمکشهای درونی و بیرونی آنها را شکل میدهد. «شب تمرین» تجربهای است از فروپاشی نظم و ورود به جهانی که در آن، هیچ چیز آنطور که به نظر میرسد نیست. ما در این اجرا تلاش کردیم تا تماشاگر را در یک فضای پر از تعلیق نگه داریم. در نهایت «شب تمرین» یک آزمایشگاه دراماتیک درباره ماهیت حقیقت است. پرسش اصلی اثر این است: «آیا حقیقت وجود دارد، یا ما فقط روایتهایی از آن میسازیم؟»
ترابی با بیان اینکه تئاتر برای ادامه حیاتش به یک چرخه اقتصادی سالم نیاز دارد، خاطرنشان کرد: وقتی تنها منطق غالب، مناسبات مالی و پول باشد، تئاتر از یک رسانه نقاد و تفکرساز به یک صنعت سرگرمیساز منفعل و سطحی تنزل پیدا میکند. تئاتر امروز در بحران قرار گرفته است. قطع بودجههای حمایتی و دولتی از سوی نهادهای مرتبط و اتکای کامل به گیشه، این هنر پیشرو و اندیشهورز را به سمت مناسبات بازار و دو دو تا چهار تا مالی برده است.
این نمایشنامهنویس با تاکید بر اینکه غلبه نگاه تجاری در تئاتر پیامدهای منفی متعددی دارد، این آسیبها را اینگونه برشمرد: اول اینکه ارزش محتوایی آثار افت میکند. وقتی کسب سود حرف اول را بزند، کارهای عمیق، نقادانه و پرسشگر جای خودشان را به نمایشهای سرگرمکننده، کمدیهای سطحی و اجراهای لاکچری و پر زرق و برق و تهی از معنی میدهند. همچنین مخاطبان طبقهبندی میشوند. افزایش ناگهانی قیمت بلیتها باعث شده قشر دانشجو و مخاطبان جدی تئاتر از سالنها حذف شوند و تئاترهای لاکچری به تفریحی اختصاصی برای طبقات مرفه تبدیل شود.
وی اظهار داشت: در این شرایط، متنهایی که تجاری نیستند و همچنین گروههای مستقل، به انزوا کشیده میشوند. سالنها و تهیهکنندهها ترجیح میدهند روی متنهای خارجی که بارها و بارها اجرا شدهاند یا متنهایی با عناصر تجاری و همچنین حضور چهرهها و سلبریتیها سرمایهگذاری کنند. در نتیجه گروههای جوان مستعد و نمایشنامههای بومی با کیفیت شانس دیده شدن را از دست میدهند. در نهایت با تجاری شدن شرایط، توزیع منابع مالی ناعادلانه میشود و بیشترین گردش مالی و سهم درآمد، صرف چهرههای معروف و به اصطلاح سلبریتی میشود و سایر عوامل تئاتر مانند نویسنده و بازیگران مستعد تئاتری، از اجرا دور شده و مجبور به فعالیتهای غیر تخصصی برای امرار معاش میشوند و در نهایت هم از چرخه حذف میشوند.





