مهستان؛ خاطرات جاوید قربان‌اوغلی: در دوم خرداد ۱۳۷۶ سید محمد خاتمی با آرایی خیره‌کننده به مقام ریاست‌جمهوری رسید.
رویدادی که با گذشت بیش از دو دهه هنوز به عنوان بزرگترین شگفتی سیاسی در ایران از آن یاد میشود.
در آن زمان مسئولیت من در وزارت امور خارجه، مدیرکل و دبیر شورای‌عالی آفریقا بود.
آقای خاتمی پس از مراسم تحلیف دکتر سید کمال خرازی سفیر کشورمان در سازمان ملل متحد را به عنوان وزیر خارجه جدید معرفی کرد.
با حضور آقای خاتمی در رأس قوه مجریه و دکتر خرازی در وزارت امورخارجه تحولات مهمی در سیاست خارجی رخ داد و با رویکرد منحصر به فرد خاتمی به جهان، دوران جدیدی در روابط خارجی ایران آغاز شد.
اولین اقدام برای توسعه روابط با آفریقای جنوبی، برگزاری سومین کمیسیون مشترک دو کشور بود. طبق توافق ایران و آفریقای جنوبی، جلسات کمیسیون مشترک، به صورت تناوبی سالی یک‌بار، در پایتخت‌های دو کشور برگزار میشد.
با توجه به برگزاری دومین جلسه کمیسیون مشترک در تهران، اجلاس بعدی باید در پرتوریل تشکیل میشد.
پس از رایزنی‌های فراوان توافق شد که جلسه بعدی در مهرماه سال ۱۳۷۶ در پرتوریا برگزار شود. وزیر امور خارجه آفریقای جنوبی با ارسال یادداشتی از وزیر خارجه ایران دعوت کرد که در این تاریخ اجلاس را در پرتوریا تشکیل دهند.
برای سفر آقای خرازی با مشکلاتی روبرو بودیم که مهمترین آن اصرار او به ملاقات با ماندلا بود.
بیشتر از همین خاطرات بخوانید: مزاح هاشمی با ماندلا
البته این ویژگی همه وزرای خارجه ــ و شاید سایر وزرا ــ است که حساسیت فوق العاده‌ای در خصوص ملاقات با رؤسای کشورهای خارجی دارند.
دکتر ولایتی سفر خود به روسیه پس از فروپاشی را چند سال به عقب انداخت تنها به این دلیل که روس‌ها از تایید ملاقات ایشان با بوریس یلتسین، رئیس جمهور وقت فدراسیون روسیه، خودداری می‌کردند.
تلاش زیادی کردم تا آقای خرازی را قانع کنم که روابط دو کشور را به انجام ملاقاتهای تشریفاتی گره نزند.
به اعتقاد من، روابط با کشوری چون آفریقای جنوبی فارغ از این‌گونه ملاقات‌ها موضوعیت داشت.
آفریقای جنوبی در آن زمان یکی از عمده‌ترین خریداران نفت ما بود و نمی‌توانستیم این موضوع را نادیده بگیریم.
به‌خصوص که خبر داشتیم کشورهایی مانند عربستان سعودی و کویت در صددند جایگاه کشور ما در صادرات نفت به آفریقای‌جنوبی را بگیرند.
متاسفانه در آفریقای جنوبی هم تمایلاتی وجود داشت که نمی‌خواست ایران تأمین کننده اول نفت این کشور باشد و سیاست جایگزینی برخی از کشورها تحت عنوان «متنوع کردن منابع انرژی» مطرح بود. به عنوان مدیر اجرایی و مسئول روابط با کشورهای آفریقایی تلاش زیادی کردم که آقای خرازی تمرکز خود را روی این مسائل بگذارند ولی ایشان بیشتر علاقه داشتند که ملاقات با ماندلا تایید شود و بعد از آن، سفر خود را آغاز کنند.
منبع: برگرفته از کتاب با ماندلا در در سرزمین رنگین کمان
خاطرات جاوید قربان‌اوغلی سفیر اسبق ایران در آفریقای جنوبی
