مهستان؛ پیتر ادوارد جان گود (Peter Edward John Good) پژوهشگر و مورخِ دورهٔ اوایل جهان مدرن است که در حوزهٔ تاریخ اروپا، ایران و جهان اسلام تخصص دارد.
او در دانشگاه اکستر در رشتهٔ مطالعات عربی و خاورمیانه ـ همراه با زبان فارسی ـ و سپس تاریخ خاورمیانه تحصیل کرده و در سال ۲۰۱۳ موفق به دریافت «بورسیهٔ دکترای مشارکتی» از Arts and Humanities Research Council با همکاری دانشگاه اسکس و کتابخانهٔ بریتانیا شد.
گود تا سال ۲۰۲۲ مدرس دانشگاه کنت بود و پس از آن بهعنوان استادیار تاریخ عربی و خاورمیانه در دانشگاه برگن مشغول به کار شد.
او در پژوهشهایش به تعاملات میان امپراتوریهای اوراسیایی، جریانهای تبادل فرهنگی، و سازوکارهای ارتباطی و تجاری در اقیانوس هند توجه ویژه دارد.
نخستین تکنگاری او با عنوان The East India Company in Persia: Trade and Cultural Exchange in the Eighteenth Century در سال ۲۰۲۲ توسط انتشارات I.B. Tauris منتشر شد که اکنون با عنوان «کمپانی هند شرقی در ایران مبادلات تجاری و فرهنگی در سدۀ هجدهم» با ترجمۀ حمید هاشمی کهندانی بهعنوان ششمین کتاب از مجموعۀ تاریخ روابط خارجی ایران از سوی انتشارات آبی پارسی در ۲۸۴ صفحه و با قیمت ۶۶۰ هزار تومان در قطع رقعی منتشر شده است.
این اثر حاصل سالها پژوهش در آرشیو کمپانی هند شرقی و منابع مکمل اروپایی است.
گود در این کتاب کوشیده است تصویری تازه و متفاوت از حضور انگلیسیها در ایران سدهٔ هجدهم عرضه کند؛ حضوری که برخلاف روایتهای رایج، نه بر پایهٔ سلطهجویی نظامی بلکه بر اساس همکاری، منافع مشترک و سازوکارهای رسمی مانند فرمانهای شاهی شکل گرفته است.
کتاب پنج فصل اصلی دارد و مباحثی نظیر زندگی روزمرهٔ کارکنان کمپانی در بندرعباس و اصفهان، نظام اداری و سازوکارهای گزارشدهی و کنترل، شبکهٔ تجارت و کالاهای مبادلهشده، نقش نیروی دریایی کمپانی در خلیج فارس، و همچنین جایگاه گروههای غیراروپایی مانند ارامنه، هندیان و منشیان ایرانی را بررسی میکند.
نویسنده با تکیه بر اسناد کارخانهٔ کمپانی در بندرعباس نشان میدهد که روابط ایران و کمپانی، حتی در دورههای بحران سیاسی ـ از فروپاشی صفویان تا دوران نادرشاه ـ همچنان بر مبنای قرارداد و منافع دوطرفه تنظیم میشد و کمپانی در عمل «شریک فرعی اما مفید» برای دولت ایران بوده است.
افزون بر این، گود نشان میدهد که هرچند حضور کمپانی هند شرقی در ایران سدهٔ هجدهم ماهیتی مشارکتی داشت، اما در مقیاس گستردهتر این نهاد نقشی حیاتی در گسترش نفوذ امپراتوری بریتانیا ایفا کرد. کمپانی با ایجاد شبکههای وسیع اطلاعاتی، دریایی و تجاری، بنیانی مستحکم برای توسعهٔ قدرت استعماری بریتانیا در اقیانوس هند فراهم ساخت و بعدها همین زیرساختها به سلطهٔ مستقیم بریتانیا بر بخشهای گستردهای از آسیا انجامید.
گود در این اثر تأکید میکند که مطالعهٔ ایرانِ سدهٔ هجدهم تنها از خلال منابع اروپایی ممکن نیست، اما همین اسناد اروپایی ـ بهویژه روایتهای دقیق کمپانی ـ امکان بازسازی بخشهای مغفول تاریخ اقتصادی و اجتماعی ایران را فراهم میکند. کتاب او بهدلیل رویکرد میانرشتهای و توجه به زندگی اجتماعی و فرهنگی در کنار تجارت، گامی مهم در تاریخنگاری خلیج فارس و روابط ایران و اروپا بهشمار میآید.





