مهستان؛ «خاموش» واپسین اثر روحالله خالقی پیش از جاودانگی است.
خالقی، این اثر را به گفته خود از یک تم اروپایی که گویا معلوم نبوده از کجا و از چه کسی الهام گرفته خلق کرده است.
و در خلاقیتش همین بس که تنها با برداشت نتهای اول تم، اثری ساخته که به گفته خودش فرم آن کاملا تحتتاثیر استادش کلنل علینقیخان وزیری است.
وزیری مبدع سبکی در یکسانسازی آواز ایرانی در تصنیفخوانی بود؛ و خالقی دقیقآ تحتتاثیر وزیری، به ساخت «خاموش» پرداخت.
علیرغم اینکه موسیقی در دستگاه ماهور ایرانی ساخته شده، اما تداعیکننده قطعات موسیقی کلاسیک در گام ماژور است. یک ماژور فانتزی که موسیقی ردیف دستگاهی نیز در آن موج میزند.
نکته جالب اینکه خالقی در دو نوع اصفهان مختلف مدولاسیون میکند که ضمن نوگرایی، موسیقی ردیف دستگاهی را نیز تداعی میکند. علاوه بر مدولاسیون بدیع آهنگساز، از گام کروماتیک نیز بهره میگیرد.
وزیری در رابطه با سبک نوین آهنگسازی خود، گفته هیچکس نتوانست در این سبک، ساخت آثاری مانند «دیدار یار» را ادامه دهد.
در حالی که «خاموش» به واقع تداوم نوگرایی وزیری در آهنگسازی بود.
خالقی در عین حال در «آمدی جانم به قربانت» از این سبک الهام گرفت. اما نه مانند «خاموش» آنقدر فراگیر و آشکار! بنان هم در این اثر متاثر از تم آهنگ خالقی واقعا نوآورانه به اجرای آواز میپردازد و جواد معروفی هم با استادی از عهده جواب این آواز نوآورانه برمیآید.
ظاهراً این اثر را خالقی تحت تاثیر بیماری خود در سال ۱۳۳۹ نوشته است؛ در حالیکه در اثر شکوه و حماسه نیز دیده میشود.
سرانجام این اثر در سال ۱۳۴۴ چند روز پس از جاودانگی خالقی در برنامه گلهای رنگارنگ شماره ۲۳۷ اجرا میشود.
در شصتمین سالروز درگذشت روحالله خالقی، “اخبار مهستان” مخاطبان گرانقدرش را به شنیدن این اثر جاودان دعوت میکند.





