مهستان؛ حمید احمدی در بخش پایانی یادداشت خود «سیر تحول ناسیونالیسم ایرانی در دوران معاصر» مراحل ناسیونالیسم ایرانی را در طول تاریخ معاصر بررسی میکند.
او ناسیونالیسم را با میهنپرستی مترادف میداند و آن را پدیدهای تاریخی و دورهای میداند که هرگاه هویت ملی ایران تهدید شود، باززنده میشود.
نخستین مرحله در دوره پیشامشروطه شکل گرفت و متاثر از شکستهای ایران مقابل روسیه و از دست دادن سرزمینها بود که حسرت گذشته و نوستالژی تاریخ ایران را در میان نخبگان ایجاد کرد.
مرحله دوم، ناسیونالیسم رسمی-دولتی، در دوران رضاشاه پایهگذاری شد و ادامه آن در دوره پهلوی دوم دیده شد.
مرحله سوم، ناسیونالیسم لیبرال، با جبهه ملی و نهضت آزادی در دوران مصدق مطرح شد.
و مرحله چهارم پس از انقلاب اسلامی، به حاشیه رفتن موضوع ایران و ورود تضاد دین و ملیت از جهان عرب را تجربه کرد.
در دو دهه اخیر، ناسیونالیسم ایرانی وارد مرحله رستاخیز شده است.
دلایل این رشد شامل نفی هویت ایرانی در رویکرد انترناسیونالیسم اسلامی، چالشهای منطقهای و بینالمللی، و ظهور گرایشهای قومی و محلی است.
احمدی تأکید میکند که این رستاخیز، واکنشی تاریخی به تهدید هویت ملی است و در شرایط کنونی با حوادث سیاسی، اقتصادی و تهدیدات خارجی، اهمیت آن بیش از پیش آشکار میشود.





