مهستان؛ روح الله سوری: بر اساس آنچه تحت عنوان متن کامل تفاهم نامه میان ایران و آمریکا توسط سی ان ان و به نقل از کاخ سفید منتشر شده است بندهای ۱۴ گانه این تفاهم نامه را در یک تقسیم بندی می توان به دو دسته تقسیم کرد. یک دسته بندها و تعهداتی هستند که دو طرف بلافاصله بعد از امضای تفاهم باید انجام دهند و دسته دیگر اقدامات و تعهداتی که پس از رسیدن طرفین به توافق نهایی می بایست انجام پذیرند.
باز شدن تنگه هرمز از سوی ایران، برداشته شدن محاصره دریایی از سوی آمریکا، آغاز مذاکرات برای رسیدن به توافق نهایی، صدور معافیت های لازم برای صادرات نفت و آزادسازی وجوه مسدود شده ایران جز آن دسته تعهداتی است که بلافاصله بعد از تفاهم آغاز و طی یک بازه زمانی مشخص تکمیل خواهند شد. در مقابل، خروج نیروهای آمریکایی از پیرامون ایران، اجرایی شدن و تعیین ساز و کار صندوق بازسازی و توسعه اقتصادی و پایان تحریم ها اقداماتی هستند که به پس از توافق نهایی موکول شده اند.
با این توصیفات چند نکته راجع به این تفاهم می توان گفت :
۱. تفاهم نامه هیچ اشاره ای به موضوع موشکی و گروه های نیابتی ایران نکرده است اگرچه پایان جنگ در همه جبهه ها می تواند به معنای اقدام نکردن این گروه ها علیه منافع آمریکا در منطقه باشد.
۲. توافق در کوتاه مدت در ازای باز شدن تنگه هرمز اجازه دسترسی ایران به پولهای بلوکه شده خود را می دهد.
۳.حل مساله هسته ای به مذاکره و توافق نهایی موکول شده است که طبق متن تفاهمنامه قابل تمدید است.
به نظر می رسد نکته اصلی این توافق همین سه موضوع باشد. به عبارت دیگر ایران با این تفاهم به پولهای خود دست پیدا می کند اجازه فروش نفت را پیدا می کند (اگرچه دریافت درآمد فروش آن ممکن است به دلیل رفع نشدن تحریم ها با مانع مواجه باشد) و مهمتر از همه اینکه در مورد موضوع موشکی و گروه های نیابتی خود مذاکره ای نخواهد کرد و توافق راجع به مساله هسته ای را هم به آینده موکول کرده است.
مساله ای که ایران می تواند رسیدن به توافق در رابطه با آن را تا یکسال یا حتی بیشتر هم به تعویق بیاندازد در این میان اگر تحریم ها هم به دلیل نرسیدن به توافق نهایی رفع نشدند خیلی برای ایران حائز اهمیت نیست بلکه آنچه مهم است دسترسی فوری به دارایی های خود، لحاظ نشدن بحث موشکی در توافق نهایی و مذاکرات آینده، معافیت فروش نفت و تضمین در مورد عدم اقدام نظامی آمریکا علیه ایران می باشد. در مقابل آمریکا اما تنها موفق شده است که تنگه هرمز را باز کند. همه اینها باعث می شود که این تفاهم نامه را فعلا تا این مرحله تفاهمی برای دسترسی ایران به دارایی های خود در ازای باز کردن تنگه هرمز تلقی کرد.
