مهستان؛ ۱۲ اردیبهشت در تقویم رسمی کشور، مزین به نام معلم است. در میان نسلی که در سالهای پس از انقلاب ۱۳۵۷ به دنیا آمده و محصلی کرده است این روز با شهادت استاد مرتضی مطهری، پیوند خورده است.
اما قدمت نامگذاری این روز به هجده سال قبل از ترور مطهری برمی گردد. در روز ۱۲ اردیبهشت سال ۱۳۴۰ معلمان تهران با فراخوان جامعه لیسانسه های دانشسرای عالی که توسط محمد درخشش، رییس باشگاه معلمان مهرگان تشکیل شده بود در میدان بهارستان تجمع کردند تا اعتراض خود را به لایحه ارائه شده به مجلس از سوی جهانشاه صالح، وزیر وقت فرهنگ در کابینه جعفر شریف امامی به منظور ترمیم حقوق فرهنگیان در یک تجمع مسالمت آمیز اعلام کنند.
گویی ناف قشر معلم را در این جامعه از ابتدا با مشکلات معیشتی بریده اند. تجمع با آرامش آغاز شد و تا نزدیکی ظهر با سخنرانی جمعی از فعالان حقوق صنفی معلمان ادامه یافت. اما چنانکه سنت تجمع‌های مسالمت آمیز در کشورهای استبدادزده است گویا نیروهای انتظامی و امنیتی با محوریت ماموران کلانتری بهارستان چندان علاقه ای به پایان آرام چنین تجمعی نداشتند و با هجوم به معلمان اقدام به ضرب و شتم ایشان کردند.
بنا به روایتهای متواتر سرگرد شهرستانی، رییس کلانتری پس از به آشوب کشیده شدن تجمع اقدام به شلیک مستقیم به سر دکتر ابوالحسن خانعلی، دبیر دبیرستان شرف کرد.
اگر چه محسن مبصر، رییس وقت پلیس تهران، بعدها در مصاحبه ای مدعی شد که شهرستانی نقشی در قتل این معلم نداشته و گلوله از سوی عوامل جبهه ملی و حزب توده از پشت سر به خانعلی شلیک شده است. هر چه که بود پاسخ مطالبه صنفی معلمان با باتوم و گلوله داده شد و سنگفرش میدان بهارستان با خون معلمان گلگون شد. قتل ابوالحسن خانعلی، اما برای حکومت پهلوی و دولت شریف امامی بی تاوان نبود.
تشییع جنازه خانعلی در روز سیزده اردیبهشت با حضور انبوه معلمان و سایر اقشار مردم برگزار شد. شهرستانی از ریاست کلانتری برکنار شد و مورد بازخواست قرار گرفت. دولت جعفر شریف امامی، کمتر از یک هفته پس از این تجمع سقوط کرد و علی امینی از سوی محمدرضا شاه به عنوان نخست وزیر جدید به مجلس معرفی شد.
امینی هم محمد درخشش، رهبر اعتراضات معلمان را به عنوان وزیر فرهنگ کابینه اش برگزید و روز دوازده اردیبهشت را به یاد دکتر ابوالحسن خانعلی به عنوان روز معلم نامگذاری کرد. امینی همچنین در روز ۱۹ اردیبهشت و در هفتمین روز قتل خانعلی در محل باشگاه معلمان مهرگان در خیابان لاله زار در جمع انبوه معلمان حاضر شد و با ایشان گفتگو کرد.
پس از تجمعات و با اعلام دولت امینی برای پذیرش مطالبات معلمان و اصلاح حقوق ایشان متناسب با میزان کار و معلومات ایشان و مقدورات دولت، اعتصاب معلمان پایان یافت.
پس از آن تا قبل از سقوط رژیم پهلوی در سال ۵۷، دوازدهمین روز اردیبهشت برای معلمان و دانش آموزان، یادآور نام ابوالحسن خانعلی بود. پس از پیروزی انقلاب و با ترور مرتضی مطهری در سال ۵۸ دوازدهمین روز اردیبهشت، تبدیل به یکی از معدود مناسبتهایی شد که در تقویم رسمی کشور با نامی مشابه دوران قبل از انقلاب در تقویم رسمی کشور باقی ماند. اما این بار به نکوداشت یاد استاد انقلاب اختصاص یافت.
آنچه مهم است اینکه در هر دو تقویم، روز معلم به رنگ خون و به یاد دو معلمی‌ست که در دو حکومت متفاوت قربانی خشونت شدند. یکی جانش را بر سر مطالبات صنفی گذاشت و به دست نیروهای سرکوب حکومت کشته شد و دیگری قربانی تحجر و خشونت برآمده از ارتجاع دینی و جمود عقیدتی شد. در هر حال روز معلم بیش از شش دهه است که برای این قشر زحمتکش، مهم و اثرگذار جامعه یادآور خون جگر خوردن با هزار امید و آرزو برای فردایی روشنتر در بیکران افقهای ایران‌زمین است.
#مهستان_ایران
