مهستان؛ جمال صفری: پس از انقلاب ۱۳۵۷ و آغاز جنگ ایران و عراق، خوزستان، به‌ویژه آبادان و خرمشهر، سنگین‌ترین هزینه‌های جنگ را پرداختند. شهرهایی که زمانی قلب صنعتی، اقتصادی و فرهنگی ایران بودند، زیر آتش جنگ ویران شدند؛ اما برای مردم این سرزمین، فاجعه با پایان جنگ خاتمه نیافت.
انتظار می‌رفت حکومت مرکزی پس از جنگ، بازسازی خوزستان را به یک پروژه ملی و تاریخی تبدیل کند؛ اما آنچه در عمل رخ داد، فاصله‌ای دردناک میان ثروت عظیم خوزستان و کیفیت زندگی مردم آن بود. نفت و گاز و آب خوزستان همچنان بخش مهمی از ثروت کشور را تأمین می‌کند، اما مردم این سرزمین با بحران آب، فاضلاب، فرسودگی زیرساخت‌ها، آلودگی و محرومیت دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
دانشکده نفت آبادان؛ میراثی که نباید قربانی فراموشی شود
در میان همه نهادهایی که با تاریخ صنعتی و مدرن آبادان گره خورده‌اند، دانشکده نفت آبادان جایگاهی ویژه دارد. این مرکز آموزشی که در سال ۱۳۱۸ پایه‌گذاری شد، تنها یک دانشکده معمولی نبود؛ بخشی از تاریخ صنعت نفت، آموزش عالی، تربیت نیروی متخصص و شکل‌گیری جامعه مدرن صنعتی ایران بود.
نسل‌های مختلف مهندسان و متخصصان صنعت نفت در این مجموعه آموزش دیدند و دانشکده نفت آبادان به یکی از نمادهای پیوند دانش، صنعت و توسعه ملی تبدیل شد. مجموعه‌ای که فقط ساختمان و کلاس درس نبود؛ بلکه با خوابگاه‌ها، امکانات آموزشی و رفاهی، کتابخانه، آزمایشگاه‌ها، استادان و شبکه گسترده دانش‌آموختگان خود، بخشی از هویت تاریخی آبادان و صنعت نفت ایران را شکل داده بود.
از این رو، هر سخن یا شایعه‌ای درباره انحلال، تعطیلی یا تضعیف دانشکده نفت آبادان را نمی‌توان یک مسئله اداری ساده تلقی کرد. اگر چنین نگرانی‌هایی مطرح است، مسئولان باید به‌صورت شفاف و رسمی درباره آینده این نهاد تاریخی به مردم توضیح دهند.
هشدار ما روشن است:
دانشکده نفت آبادان را نباید قربانی تصمیم‌های کوتاه‌مدت، سوءمدیریت، تغییرات اداری یا نگاه صرفاً اقتصادی کرد.
اگر مشکل مدیریتی، آموزشی یا مالی وجود دارد، راه‌حل آن اصلاح و تقویت دانشکده است، نه تضعیف نهادی که نزدیک به یک قرن از تاریخ آموزش و صنعت نفت ایران را بر دوش کشیده است.
از میان بردن چنین نهادی، فقط از میان بردن چند ساختمان و کلاس و آزمایشگاه نیست؛ قطع کردن بخشی از حافظه تاریخی و علمی ایران است.
آبادان روزگاری نمونه‌ای کم‌نظیر از یک شهر صنعتی مدرن در ایران و خاورمیانه بود؛ شهری که در آن صنعت نفت با آموزش، فرهنگ، ورزش، سینما و زندگی اجتماعی مدرن درهم تنیده بود. دانشکده نفت نیز یکی از ستون‌های اصلی همین تمدن صنعتی بود.
امروز اگر به جای بازگرداندن آبادان به جایگاه شایسته تاریخی و صنعتی خود، شاهد تضعیف نهادهای علمی آن باشیم، باید پرسید:
چرا شهری که ثروت نفت و گاز ایران را تولید کرده، نباید از دانشگاه و مراکز علمی قدرتمند و در شأن تاریخ خود برخوردار باشد؟
خوزستان فقط چاه نفت نیست. آبادان فقط پالایشگاه نیست. خرمشهر فقط خاطره جنگ نیست.
این سرزمین، انسان، تاریخ، فرهنگ، دانش و سرمایه ملی دارد.
و اگر امروز درباره آینده دانشکده نفت آبادان سکوت کنیم، فردا ممکن است نوبت به دیگر نهادهای علمی و صنعتی این سرزمین برسد.
تاریخ به ما هشدار می‌دهد:
ملت‌ها تنها با از دست دادن سرزمین‌هایشان شکست نمی‌خورند؛ گاهی با از دست دادن حافظه تاریخی، نهادهای علمی و سرمایه انسانی خود نیز تضعیف می‌شوند.
بنابراین، دفاع از دانشکده نفت آبادان فقط دفاع از یک دانشگاه نیست؛ دفاع از تاریخ صنعت نفت ایران، از سرمایه علمی کشور و از حق مردم آبادان و خوزستان برای داشتن آینده‌ای متناسب با ثروت و جایگاه تاریخی سرزمینشان است.
