مهستان؛ مریم رنگی طهرانی: سرانجام شب گذشته پوتین با فرستادههای آمریکایی دیدار کرد. نشست پوتین و ویتکاف پنج ساعت به طول انجامید و در پایان، فرستاده پوتین کیریل دیمیتریف جلسه را «پربار» توصیف کرد.
اوشاکوف، دستیار کرملین، پس از جلسه گفت: «پوتین اعلام کرد که مسکو میتواند با برخی از عناصر طرح آمریکا دربارهٔ اوکراین موافقت کند، اما برخی بندها با انتقاد روسیه روبهروست.
این دیدار فرصت گفتوگو دربارهٔ راههای حلوفصل بیشتر بحران اوکراین را فراهم کرد. بحثها بیشتر بر ماهیت طرح برای حلوفصل متمرکز بود، نه بر پیشنهادهای مشخص.»
از این اظهارات طرفهای روسی میتوان چنین برداشت کرد که گفتوگوها روی چارچوب کلی طرح بوده و هنوز ابهامات فراوانی وجود دارد.
تا رسیدن به نتیجهٔ نهایی راه بسیار است. پرسشی که به ذهن میرسد این است که آیا در گفتوگوی دیشب دربارهٔ بندهایی که اروپا با آنها مخالفت کرده بود، بازنگریای از سوی آمریکاییها صورت گرفته و آیا این بندها تعدیل شدهاند؟
پاسخ فعلاً نامشخص است، اما توصیف «پربار» جلسه این فرض را تقویت میکند که مسکو با ارسال این پالس به غرب میگوید «ما حاضر به مذاکرهایم»؛ تاکتیکی که با حفظ اهرم فشار علیه اوکراین همزمان است.
در فضای دیپلماتیک، وقتی اختلافات عمیقاند، طرفین بهندرت میگویند «بینتیجه»؛ معمولاً از واژههای مبهم اما مثبت استفاده میکنند تا کانال مذاکره باز بماند.
بنابراین باید توصیف «پربار بودن» از سوی روسها را در همین چارچوب تفسیر کرد: باز بودن کانال مذاکره، اما نه لزوماً انعکاسِ امتیازدهی یا توافق نهایی.
با توجه به گفتههای اوشاکوف، روشن است که مسکو هنوز روی برخی بندها انتقادات جدی دارد، هرچند جزئیات دقیق بخشهای مورد مناقشه آشکار نیست.
با این حال، وقتی طرف روس تأکید میکند محور بحث «ماهیت» طرح بوده، این حدس را پررنگ میکند که خواستهٔ اصلی مسکو مثل کنترل مناطقی مانند دونباس تغییری نکرده و همچنان خط قرمز روسیه باقی است.
این پرسش نیز مطرح است که آیا پافشاری مسکو بر این خطوط قرمز صرفاً تاکتیکی است؛ یعنی افزایش قدرت چانهزنی پیش از مذاکرهٔ نهایی، در حالی که همزمان کانال مذاکره را باز نگه میدارد، اما در عمل قصد عقبنشینی در موارد سرزمینی را ندارد.
شواهد فعلی نشان میدهد احتمالاً چنین است: مسکو پالس مذاکره میفرستد ولی قصد واگذاری سرزمینی ندارد و نقاط اختلاف همچنان برجاست.
اگر فرض کنیم طرف آمریکایی، با توجه به خطوط قرمز مسکو و مخالفت اروپاییها، در برخی بندها تعدیلهایی انجام داده باشد، اما طرح نهایی همچنان امتیازات عمدهای به کرملین میدهد مثلاً در زمینهٔ واگذاری سرزمینی یا تضمینهای مرتبط با ناتو و امنیت اروپا؛ آنگاه این میتواند موقعیت بازدارندگی اروپا و ناتو را تضعیف و شکننده کند.
حساسیت اروپا نسبت به مرزهای شرقیاش؛ هر توافقی که وزنهٔ قدرت را به سود مسکو سنگین کند، میتواند قواعد امنیت بینالملل را در آینده تضعیف کند، واگذاری سرزمینی را بهعنوان رویهای نادرست در بینالملل ترویج کند.
چرا این احتمال پررنگ مانده؟
زیرا از مواضع روسی معلوم است که قصد عقبنشینی سرزمینی وجود ندارد؛ اگر اختلافات پابرجا بماند و توافقی حاصل نشود، پرونده باز خواهد ماند و جنگ فرسایشی ادامه خواهد یافت درحالیکه هزینههای انسانی و اقتصادی؛ هر دو طرف درگیر افزایش پیدا خواهد کرد.





