مهستان؛ مهندس مهدی بازرگان در تاریخ ۱۲ اسفندماه ۱۳۶۱ در یادداشت «اشغال سفارت آمریکا و گروگانگیری» مینویسد:
پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، شعارهای ضدسرمایهداری و ضدآمریکایی جای شعارهای ضد استبدادی و آزادیخواهانه را گرفت و نفوذ اندیشههای چپ و مارکسیستی در میان گروههای مذهبی و سیاسی افزایش یافت.
مبارزه با سلطهی خارجی، که پیش از انقلاب جنبه دفاعی داشت، پس از پیروزی به نابودی امپریالیسم و مقابله با آمریکا در سطح جهانی بدل شد.
در چنین فضایی، دانشجویان مسلمان پیرو خط امام در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ سفارت آمریکا را اشغال و حدود ۶۰ دیپلمات را گروگان گرفتند. امام خمینی این اقدام را «انقلاب دوم» خواند، در حالی که دولت موقت به دلیل تعهدات بینالمللی با آن مخالفت رسمی نکرد.
اشغال سفارت به مرکز تجمع، افشاگری و اعتراض علیه دولت و نیروهای میانهرو تبدیل شد و شکاف میان نهادهای انقلابی و دولتی را عمیقتر کرد.
گروگانگیری ۴۴۴ روز ادامه یافت و پیامدهای داخلی و خارجی گستردهای داشت: در داخل، به تقویت جریان انقلابی و ایجاد تفرقه منجر شد و در خارج، موجب انزوای ایران و اعتراض کشورهای غربی گردید.
تلاشهای دیپلماتیک پشت پرده و وساطت الجزایر نهایتاً منجر به آزادی گروگانها شد. طبق بیانیه الجزایر، آمریکا بخش اندکی از داراییهای مسدود ایران را آزاد کرد و توافقنامهای حقوقی و مالی میان دو کشور برقرار شد.
بازرگان نتایج این حادثه را سهجانبه تحلیل میکند: ایران توانست انتقام و قدرت انقلاب را نشان دهد، آمریکا حیثیت و گروگانها را بازپس گرفت و شوروی از ضعف آمریکا بهرهبرداری کرد. او همچنین به نقش گروههای افراطی و مجاهدین خلق در ایجاد اختلافات داخلی و خشونت بعد از انقلاب اشاره میکند، که نهایتاً به تضاد میان نیروهای دولتی و نهادهای انقلابی و بحران سیاسی در حرکت دوم انقلاب انجامید.





