مهستان؛ آتش زیر خاکستر جنگ ایران و آمریکا دیشب در تنگه هرمز زبانه کشید. ساعتهای پایانی دیشب خبر رسید که نیروهای آمریکایی به اهدافی در جزیره لارک حمله کردهاند. ساعتی بعد روشن شد که این اهداف تجهیزات مینریزی هوایی ایران در تنگه هرمز بوده است. آن چنان که انتظار میرفت، پاسخ ایران سریع و گسترده بود. پایگاه هوایی الازرق (موفق السلطی) اردن زیر ضرب قرار گرفت. از قضا این پایگاه تنها هدفی بود که تصاویری قابل تایید از اصابت حداقل یک موشک ایرانی به آن منتشر شد.
هر چند پدافند اردن مدعی رهگیری ۸ موشک بالستیک شده است. گزارشها از حمله به بندر عقبه در اردن هم حکایت دارند. علاوه بر اردن اهدافی در کویت، امارات و حتی قطر هم مورد حمله قرار گرفت که البته جزئیاتی از آن نه از سوی ایران و نه از سوی کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی منتشر نشده است. حملات دیشب از پایگاههای موشکی متعدد صورت گرفت و بنا بر برخی گزارشها علاوه بر موشکهای بالستیک ، از پهپادهای شاهد ۲۳۶ با موتور جت هم در آن استفاده شده است.
وضعیت در تنگه هرمز ناپایدار است و تمام تحلیلگران اجماع دارند که این وضعیت نمیتواند طولانی مدت ادامه یابد. ایران از محاصره دریایی کلافه است و بارها قصد خود برای حملات پیشدستانه را اعلام کرده است. اما چرا آمریکا دیشب پیشقدم حمله به ایران شد تا ایران هم واکنشی نسبتا گسترده نشان دهد؟ چرا این زمان انتخاب شده است؟
یک پاسخ که به نظر با واقعیات میدان تطابق کامل دارد، تلاش آمریکا برای باز نگه داشتن مسیر جنوبی در تنگه هرمز است. در هفتههای اخیر بارها خبرهایی از باز شدن و تردد شناورها در این مسیر منتشر شده و موج رسانهای در این مورد شکل گرفته بود. بنا بر برخی گزارشها ۳ روز است که از تهران دستورالعملی به نیروی دریایی سپاه رسیده است که صادارت نفت از این مسیر باید صفر شود. احتمالا تحرک نیروی دریایی سپاه برای مینریزی و تحکیم کنترل بر تنگه در نهایت با واکنش نظامی آمریکا مواجه شده است. کاری که ممکن است در کوتاه مدت نتیجه بخش باشد اما از میان بردن توان مینریزی، شلیک موشک و حتی رصد و کنترل ایران بر تنگه هرمز با توجه طول سواحل ایران و امکان لجستیک و جایگزین کردن نیرو در سواحل و جزایر در میان مدت ناممکن است.
تحلیل دوم را حشمت الله فلاحت پیشه استاد دانشگاه و نماینده سابق مجلس مطرح کرده است: این که حمله با نظر اسکات بسنت وزیر خزانهداری آمریکا در استانه اجلاس جی ۲۰ رخ داده است تا با بالا رفتن قیمت نفت و تداوم تنش، ایران به موضوع نخست این اجلاس مبدل شود و راه آمریکاییها برای جلب همکاری دیگر کشورها و اعمال فشار برای تحریم ایران گشوده شود.
سومین تحلیل را میتوان از لابلای سطور خبرهای منتشر شده در مورد حمله آمریکا و پاسخ ایران جستجو کرد. ایران در حملات گسترده دیشب به دنبال شناسایی بیشتر الگوی آرایش پدافندی آمریکا در منطقه است. بعید نیست که آمریکا هم در پی شناسایی الگوی آفندی ایران باشد. ترامپ و دولتش میدانند که تضمینی برای به نتیجه رسیدن فشار اقتصادی نیست و دیر یا زود باید به حمله به ایران بازگردند. از این رو کسب آمادگی برای حمله بعدی برای آنها ضروری است.
هر چه هست این وضعیت دیر یا زود تغییر خواهد کرد، بحران بزرگ دیگری در راه است، بحرانی که میتواند در قامت نبردی فیصله بخش هویدا شود که برنده این جنگ فرسایشی را مشخص خواهد کرد.
