مهستان؛ دیشب کل خاورمیانه درگیر زد و خوردهای نسبتا شدید آمریکا و ایران بود. آمریکا به گفته خود حدود ۲۰ هدف را در سواحل جنوبی و جزایر ایران هدف گرفت و ایران هم گفته است که به ۲۱ هدف آمریکایی از جمله در کویت، بحرین و اردن حمله کرده است.
سنتکام اعلام کرد که این عملیات پاسخی متناسب به سرنگونی یک هلیکوپتر آپاچی آمریکایی در تنگه هرمز توسط ایران بوده است. هلیکوپتری که روشن نیست چگونه و چرا با آتش نیروهای ایرانی سرنگون شده است. (ایران به صراحت عمدی بودن آن را تکذیب کرده است) از توییت ترامپ قبل از عملیات روشن بود که آمریکا قصدی برای شروع مجدد جنگ ندارد و خوشبختانه تنش نظامی دیشب از کنترل خارج نشد تا آتش بس برقرار بماند!
مهمتر از این زد و خورد اما واکنش ترامپ بعد از این حمله بود. او سکانسی کوتاه از سریال بال غربی (The West Wing) را در سوشال تروث به اشتراک گذاشت. سریالی که از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۶ پخش شده و به مناسبات سیاسی کاخ سفید و یک رئیس جمهور میپردازد.
در سکانس توئیت شده رئیسجمهور داستان در جلسهای که احتمالا در اتاق وضعیت کاخ سفید در حال برگزاری است تا به یک حمله به نیروهای آمریکایی در خاورمیانه پاسخ دهند، از مقامات نظامی و ژنرالها میپرسد که فایده یک واکنش متناسب چیست؟ مقامات و ژنرالها از پاسخ در میمانند و بازیگر نقش رئیس جمهور روی میز میکوبد و میگوید بگذارید اصطلاح واکنش غیرمتناسب از همین لحظه طنین انداز شود. اگر یک نیروی آمریکایی کشته شود ما با یک فاجعه باز میگردیم نه یک واکنش متناسب!
این توییت به خوبی ذهنیت ترامپ در مورد جایگاه خود را نشان میدهد. فرمانده قاطعی که در مقابل تشریفات کور و مناسبات دست و پا گیر بوروکراسی روی میز میکوبد و به ژنرالهای پخمه تشر میزند. ژنرال و مقامات سریال واقعا پخمهاند. اگر این طور نبود یکی از آنها جواب میداد: «آقای رئیس جمهور واکنش متناسب یک روش مهم برای مدیریت صحنههای پرتنش نظامی است. همینطور ترمی در حقوق بشردوستانه و نشانه مسئولیت پذیری یک دولت است.
ما در جایگاه یک ابرقدرت باید رفتاری محاسبهپذیر و مسئولانه داشته باشیم. خشم و نمایش در شان یک ابرقدرت نیست. واکنش غیرمتناسب ممکن است به اقدام متقابلی منجر شود که ما را به یک درگیری نظامی بکشاند که ارتش ما برای آن آماده نیست و اقتصاد ما تحمل آن را ندارد. البته که به هزاران نفر هم رنج نامتناسبی تحمیل میکنیم. سیاست شوخی یا یک سریال نیست، دنیای واقعی و زندگی میلیونها انسان است آقای رئیس جمهور!»
نکته مهم اما درباره درخششهای تیره یک ذهن نمایشزده نیست. آن چه در ایران برای ما مهم است این است که چطور با چنین شخصی مواجه شویم؟ چگونه از رفتار نامناسب او گرفتار رنجی بیحاصل نشویم و در کلیشههای ذهنی او اسیر نشویم.
بگذارید ترامپ در مقابل دوربینها روی میز بکوبد و بازیگر نقش ریاست جمهوری باشد. این به مردم آمریکا مربوط است.
ایران نباید دچار درخششهای تیره اذهان نمایشزدهای شود که جنگ را نمایش میبینند و انتهایی برای نزاع نمیشناسند. سیاستمداران تهران و مدیران اتاق جنگ و مذاکره باید تمام توان خود را برای خروج از این چرخه «مذاکره بیحاصل-زدوخورد بیحاصل» به کار بگیرند.
درخششهای تیره ترامپ و مقامات کاردانش! نباید ایران را اسیر کند. خردمندی در پایان این سکانس از سریال تاریخ ماست. سکانسی که به یک کمدی سیاه، بسیار سیاه، میماند.
