مهستان؛ حامد سیاسیراد: در یکی از پرالتهابترین شرایط دنیا از پس جنگ سرد، ونزوئلا هم یکی از نقاط بحرانیست، جایی که جدیترین هدف ایالات متحدهی دونالد ترامپ برای حمله است و البته جاییست، با سرگذشتی نه چندان بیشباهت به ایران ما!
ونزوئلا، مانند ایران، کشوریست که اقتصادش وابستگی تمام و کمالی به نفتش دارد؛ اگر نفروشد، روزگارش سیاه است، اگر بفروشد، حالش کمی بهتر!
ونزوئلا، مانند ایران کشوریست که سالهاست از سوی ایالات متحده آمریکا تحت تحریم است و نمیتواند به درستی نفتش را بفروشد و در نتیجه، مدتهاست که روزگارش سیاه است!
ونزوئلا، مانند ایران کشوریست که هم به دلیل تحریمها، هم به دلیل مسائل مختلف داخلی، گرفتار تورم اقتصادیست، آن هم چه تورمی! ایران طولانیترین دوره تورم تاریخ بشر را سپری میکند و ونزوئلا بدترین ابرتورم کنونی دنیا را!
تجربه جنبشهای اجتماعی و سیاسی در ایران و ونزوئلا
ونزوئلا، مانند ایران تجربه شکلگیری جنبشهای اجتماعی را در سالهای اخیر دارد، چه جنبشی که در ۲۰۱۷ با ریشههای اقتصادی شکل گرفت اما به پای مطالبات سیاسی هم به آن باز شد، چه از پس انتخابات پر حاشیهی ۲۰۱۸ که اینبار جنبشی اعتراضی شکلگرفت که به سیاههی مطالبات جنبش پیشین، اعتراض به نتیجه انتخابات را هم اضافه کرده بود. تجربه مشترک این جنبشها در هر دو کشور، ریخته شدن خونهای بسیار بر آسفات خیابانهاست.
ونزوئلا، مانند ایران تجربه انتخابات پرچالش را از سرگذرانده؛ انتخابات در ونزوئلا هم مثل ایران به گونهای پیش رفت که بسیاری از مخالفان دولت، معتقد بودند که تقلبی گسترده رخ داده. البته در سالهای اخیر، مسئله انتخابات در ایران، فقط یک بار و در سال 1388بحرانی شد و کشور را بهم ریخت، در ونزوئلا اما دوبار این انتفاق افتاد، هم ۲۰۱۸، هم ۲۰۲۴ میلادی.
تفاوت دیگر مسئله انتخابات در دو کشور این است که بسیاری از کشورهای خارجی، کاندیداهای معترض به نتیجه انتخابات را به عنوان رئیسجمهور ونزوئلا به رسمیت شناختند، اما درباره ایران، این اتفاق رخ نداد. البته که هیچ کدام از این فعل و انفعالات، نه جنبشهای اعتراضی دو کشور، نه ورود کشورهای خارجی و اتحادیههای بینالمللی به مسئله، باعث نشد که کاندیداهایی که از طریق مجاری رسمی به عنوان پیروز اعلام شده بودند، کنار بروند!
فساد در ایران و ونزوئلا
ونزوئلا، مانند ایران گرفتار فساد است؛ مافیا دارد! البته در ایران معمولاً مضاف مافیا، با مضاف الیههایی مانند خودرو و سکه و دلار همراه است اما در ونزوئلا، تصویر مافیا خیلی کلاسیکتر و سینماییتر است! آنها مافیای نامدار مواد مخدر دارند، مافیایی متشکل از کارتلهایی که نامشان جنبه اسطورهای هم پیدا کرده! مثل کارتل خورشید، کارتلی که به گفته رسانههای کشورهای مخالف حکومت ونزوئلا، به رهبری سران ارتش این کشور فعالیت میکند و از قضا، همین کارتل است که برای سرکوب داخلی به کمک ارتش میآید و همین کارتل است که میتواند چریکهای ارتش آزادیبخش ملی کلمبیا را بسیج کند تا حافظ مرزهای ونزوئلا باشد!
بیشتر بخوانید: احمد الشرع در روسیه؛ شاگرد ممتاز محور اخوانی
روابط خارجی ایران و ونزوئلا
ونزوئلا، مانند ایران خود را نزدیک به روسیه تعریف کرده است، تا اینگونه در کشمکش بین ایالات متحده و روسیه، پای هر دو کشور به میان آید.
ونزوئلا، مانند ایران درگیر کشوقوس توافق یا جنگ با آمریکاست! ایران یک بار در ۲۰۱۵ میلادی توانست توافقی موقت با قدرتهای دنیا و در رأس آنها، آمریکا به دست بیاورد، ونزوئلا هم در ۲۰۲۳ میلادی توانست طی توافقی با برخی گروههای اپوزوسیون، در واقع با ایالات متحده آمریکا توافق کند.
هر دوی توافقها در دوره کوتاه مدت اجرایشان، خونی تازه به رگهای خشکشدهی اقتصاد دو کشور تزریق کردند؛ اقتصاد ایران در دوره برجام ۱۷ درصد رشد کرد، در ونزوئلا هم تورم ۱.۳۵ میلیون درصدی سال ۲۰۱۸، با توافق «باربادوس»، بنا به اعلام بانک مرکزی این کشور، دو رقمی شد. این توافقات اما مرهمی برای تسکین کوتاه مدت درد دو کشور بود. هر دو به سرعت با ایالات متحده به مشکل خوردند، تا هم رشد اقتصادی ایران منفی شود و هم تورم در ونزوئلا شتاب گیرد و به سرعت سه رقمی شود. حالا در هر دو کشور هم تحریمها بازگشته، هم سایه جنگ.
ونزوئلا، مانند ایران طی چند وقت اخیر طعم آتش آمریکایی را چشیده. هرچند به نظر میرسد گُر گرفتن مجدد این آتش، حداقل در کوتاه مدت، در ونزوئلا بیشتر محتمل باشد تا در ایران.
ونزوئلا، مانند ایران اپوزوسیونی دارد که یگانه راه عبور کشورش در پیچ تاریخی حکومتهای وقت را گُر گرفتن آتش آمریکایی و بارش بمبها از آسمان کشورشان میدانند. هر دو اپوزوسیون معتقد است که «آمریکا باید بزند!» و هر دو اپوزوسیون شیفته و دلباخته اسرائیل است. شباهت دیگر این است که جایزه صلح نوبل طی دو سال اخیر، به چهرههایی از اپوزوسیون همین دو کشور اعطا شده، دو برندهای که از قضا هر دو زن هستند.
بیشتر بخوانید: سفر لاریجانی به روسیه با قطبنمای اوکراین
ونزوئلا و ایران: شباهتها الزاما به الگوی یکسان ختم نمیشوند!
حالا به نظر میرسید، آمریکا آماده جنگیدن با ونزوئلاست. قدرتی که آخرین جنگ پیروزش مربوط به جنگ خلیج فارس است و امروز خاطرهای محو از آن باقی مانده، قدرتی که البته یاد و خاطره جنگهای نهچندان موفقش هنوز زندهست، چرا که وقتی به دستور جورج دبیلیو بوش، بر سر بغداد و فلوجه یا کابل و قندهار بمب ریخت، چندان دستاوردی به دست نیاورد، آیا میتواند حکومتی را ساقط کند که با در اختیار داشتن چریکهای وابسته به کارتلهای قدرت و ثروت، نه تنها میتواند در داخل کشور برای نیروهای آمریکایی دردسر آفرین باشد، بلکه میتواند بیخ گوش ایالات متحده، در دل آمریکای لاتین هم اغشاش ایجاد کند؟
یا نمیتواند چنین کند و الگویی که گروههای جنگطلب اپوزوسیون ایرانی در آرزوی شکلگیری آن هستند، هیچگاه شکل نخواهد گرفت؟ البته که شباهتهای بسیار، الزاماً به معنای سرنوشتهای یکسان نیست. شاید مواجهه دو کشور با ایالات متحده آمریکا، دو نتیجه متفاوت رقم بزند. الزاماً الگویی یکسان در کار نیست!
نهایتاً؛ ونزوئلا، مانند ایران، یکی از مهاجر فرستترین کشورهای غیر جنگزده دنیاست! این که در نهایت سرنوشت دو کشور چقدر به هم شبیه خواهد بود را زمان به پاسخ خواهد داد، اما آنچه در حال حاضر پاسخ روشنی دارد این است که میلیونها جزء هر دو ملت، طی سالهای اخیر کشورشان را ترک کردهاند تا کمترین شراکت را در سرنوشتهای پرابهام دو کشور داشته باشند.
