بازگشایی تنگه هرمز دور یا نزدیک؛ بازی پرریسک ایران با کارت تنگه

مهستان؛ توافق اولیه با عمان حاصل شده و متن توافق در حال بررسی نهایی در شورای امنیت ملی است.
این توافق را می‌توان متممی برای تفسیر بند ۵ تفاهم‌نامه اسلام آباد دانست. توافق اگر در  شعام تصویب شود، معنای عبارت «ایران با مساعی جمیله ترتیباتی برای بازگشایی تنگه هرمز اتخاذ می‌کند» تا حدود زیادی مشخص خواهد شد.
در حالی که بازارهای جهانی با خوش‌بینی نسبت به بازگشایی تنگه هرمز شاهد کاهش قیمت نفت و افزایش قیمت طلا بوده‌اند، از دیروز تهران اعلام کرده است که حتی حصول توافق با عمان به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیست و آمریکا باید به شرایط ایران هم تن در دهد.
دقت بیشتر در اظهارات مقامات تهران و به خصوص عباس عراقچی نشان می‌دهند که این شرایط فراتر از انتظار برای رفع محاصره دریایی ایران است. ایران عملا خواهان آزادسازی اموال بلوکه شده، رفع تحریم‌های نفتی و حتی پیگیری مسئله صندوق بازسازی و توسعه مطابق تفاهم‌نامه اسلام‌آباد است.
بعید است طرف آمریکایی با رفع محاصره دریایی ایران مشکلی داشته باشد اما اجرای سایر بندها قطعا با مقاومت شدیدی از سوی آمریکا مواجه خواهد شد. تن دادن به این خواسته‌ها به معنای پذیرش شکست در مقابل ایران است و هزینه سیاسی سنگینی برای ترامپ و دولتش به بار خواهد آورد.
ایران با بازی با کارت تنگه هرمز قصد دارد هم حداکثر امتیاز ممکن را از ترامپ بگیرد و هم وقت را به سود وارد نشدن به مذاکرات هسته‌ای بکشد.
دولت ترامپ به دلیل مسائل ناشی از بحران در تنگه هرمز زیر فشار است و انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در اواخر آبان تیم ترامپ را در تنگنای زمانی قرار داده است.
به این ترتیب ایران بار بیشتری را روی اهرم تنگه قرار داده، به این امید که سرانجام دولت ترامپ را کلافه کند و به عقب براند.
این تاکتیک اما یک ریسک بسیار بزرگ است. اگر هزینه سیاسی پذیرش شروط ایران برای ترامپ به اندازه‌ای بالا باشد که با شکست در انتخابات کنگره برابری کند؛ بعید نیست ترامپ و مقاماتش به سمت محکم کردن حلقه محاصره دریایی ایران و حتی از سرگیری اقدامات نظامی محدود یا گسترده بروند. این که در محاسبات تاکتیکی و راهبردی ترامپ و مقاماتش هزینه کدام گزینه بیشتر است، روشن نیست و این ریسک بسیار بزرگی را به تصمیمات تهران بار می‌کند.
از سوی دیگر وخامت اوضاع اقتصادی در داخل ایران هم هر لحظه کشور را در معرض مخاطرات امنیتی و بحران ناشی از انباشت نارضایتی‌ها قرار می‌دهد و جبهه داخلی کشور را تضعیف می‌کند.
باید دید شعام و مقامات عالی در نهایت این ریسک را تا کجا ادامه می‌دهند و سرانجام این بازی با کارت تنگه هرمز به کجا می‌رسد. بازی‌ای که در آن اهمیت خواندن ذهن حریف حتی از ارزیابی امکانات عینی او هم مهم‌تر است.