پیمان مکه و دو راهی یک انتخاب راهبردی برای ایران

مهستان؛ امروز در عربستان، شهباز شریف نخست وزیر پاکستان و رجب طیب اردوغان رییس‌جمهور ترکیه، پیمانی دفاعی و امنیتی را با محمد بن سلمان امضا کردند. پیمانی که بر اساس یکی از بندهای آن حمله به هر یک از این سه کشور، حمله به هر سه آن‌ها خواهد بود.
ترکیه قوی‌ترین ارتش کلاسیک منطقه را دارد و پاکستان صاحب تنها بمب اتمی در میان کشورهای اسلامی است. هر سه کشور کشورهایی پهناور و با جمعیت بالا هستند.
اتحاد مکه؛ به نظر بسیار قوی می‌رسد. بزرگترین ارتش‌های منطقه در ترکیه و پاکستان و ثروت بی‌کران عربستان و البته تنها بمب اتمی اسلامی!
در نگاه نخست رهبران هر سه کشور از برآمدن ایرانی تهاجمی بعد از عبور از جنگ با آمریکا نگرانند. جمهوری اسلامی هلال شیعی را به محور مقاومت مبدل کرده و تا این جا از شدیدترین فشارهای نظامی و اقتصادی و سیاسی جان به در برده است. متحدانش در عراق، یمن و لبنان دست به ماشه‌اند و از مرگ بیمی ندارند. این عنصر ایدئولوژیک از آن‌ها نیرویی غیرقابل مهار ساخته است. بی‌باکی وقتی با جذابیت ایدئولوژی ضد غرب آمیخته شده، از ایران بازیگری ترسناک ساخته است.
هر ۳ کشور به جهان اهل سنت تعلق دارند. اما جذابیت ایدئولوژی ضد آمریکایی، این روزها فراتر از هر مذهبی منطقه را در نوردیده است. عربستان در معرض حملات مداوم حوثی ها یمن است که البته از جنگ تجاوزکارانه بن سلمان برای او به یادگار مانده است. یادگار دورانی که شاهزاده جوان فکر می‌کرد می‌شود همه چیز را خرید. این فرمول اگر در همه جای جهان هم درست باشد شامل خاورمیانه نیست.
ترکیه در سوریه درگیر رقابتی عمیق با ایران است. سوریه‌ای که سرمایه‌گذاری طولانی و بسیار هوشمندانه ترکیه به بار نشسته و تنها جایی است که محور مقاومت به عقب رانده شده است.
این روزها اسراییل مبارزه با محور اخوانی را به یک اولویت راهبردی بدل کرده و بین راست‌گرایان افراطی اسرائیل مسابقه‌ای برای دشمنی با قطر و ترکیه به راه افتادن است. آنکارا می‌داند که سقوط تهران به معنی آن است که ترکیه مبدل به اولویت دشمنی اسرائیل شود. پس خواستار شکست ایران نیست اما در چارچوب رقابت محور اخوانی و محور مقاومت قصد ندارد ایران یکه‌تاز را هم در منطقه ببیند.
پاکستان تا اینجا برنده جنگ آمریکا و ایران بوده است. جایگاه دیپلماتیک بزرگی به دست آورده و در تلاش برای کسب منافع اقتصادی است.
عربستان اما سردرگم و خشمگین است. جنگ آمریکا با ایران نه تنها اقتصاد عربستان را تحت تاثیر قرار داده که با بالا گرفتن بحران یمن این کشور را به چاه یک درگیری هم انداخته است. عربستان به دلایل تاریخی از تامین امنیت خود عاجز و همواره در جستجوی پیمانکار امنیتی است.
با این حال عربستان در هفته‌های اخیر تلاش جدی برای مهار تنش بین ایران و آمریکا انجام داد. پیمان مکه را می‌توان پاداشی از سوی ترکیه و تا حدی پاکستان هم دانست که به عربستان اطمینان دهند بعد از پایان جنگ با ایران قدرتمندتر تنها نخواهد ماند.
ایران چه باید بکند؟ پیمان مکه می‌تواند چالشی بزرگ برای ایران باشد اگر ایران نتواند قواعد رقابت خود با محور اخوانی و حتی عربستان را تنظیم کند.
رقابت واقعیت سیاست و سیاست بین‌الملل است. آن چه می‌تواند خطرات رقابت را مهار و حتی آن را به فرصت مبدل کند، تنظیم قواعد رقابت است. به نحوی که برد و باخت مبدل به تهدید موجودیتی برای رقبا نشود.
ایران و ترکیه در سوریه رقابت کردند اما برد و باخت هیچ کدام مبدل به خطر موجودیتی از طرف دیگری نشد. (هر چند سقوط اسد اسراییل و آمریکا را برای حمله به ایران حریص کرد)
همین قاعده در مورد عربستان هم حاکم است. رقابت بین دو کشور باید مجددا چارچوب بندی شود. این کار عجیب نیست و ایران دو بار پیمان‌های امنیتی با عربستان داشته است.
وقتی اولین بار خبر از پیمان دفاعی عربستان و پاکستان رسید، ایران از آن استقبال و حتی برای پیوستن به آن اعلام آمادگی کرد.
این موضع خردمندانه باید ادامه یابد. ما انتخاب می‌کنیم که هدف این پیمان باشیم یا شریک رسمی یا غیررسمی آن.