مهستان؛ مذاکره و امکان تفاهم با آمریکا قطعا مهم‌ترین موضوع در سیاست امروز ایران است. اصولگرایان رادیکال این روزها به شدت در حال تاخت و تاز به تیم مذاکره کننده ایران به ریاست محمد باقر قالیباف هستند. از جمله «امیرحسین ثابتی» نماینده مجلس و از چهره‌های شناخته شده اصولگرایان رادیکال در مصاحبه‌ای تلویزیونی خواستار آن شد که حتی در صورت تهدید آمریکا ایران به زیرساخت‌های کل منطقه به صورت پیش دستانه حمله کند! گروه دیگری از رادیکال‌ها حتی با اصل مذاکره و توافق مخالفند. تا چه اندازه استراتژی‌های پیشنهادی اصولگرایان رادیکال عملی است؟ چقدر باید چنین اظهاراتی را در چارچوب رقابت‌های سیاسی داخلی تفسیر کرد. این سوالاتی است که با دکتر علی نظیف‌‍‌پور کارشناس مسائل آمریکا در میان گذاشتیم.
* استراتژی حمله پیش‌دستانه‌ای که آقای ثابتی و اصولگرایان رادیکال مطرح می‌کنند، تا چه اندازه عملی است و چه مزایا و معایبی دارد؟
در مورد پیشنهاد آقای ثابتی در مورد حمله به مواضع آمریکا در منطقه، خب طبیعتاً تواناییش را ما داریم و احتمالاً هم در صورت اینکه جنگ الان هم بعد از وقایع دو شب پیش دوباره ادامه پیدا کند، طبیعتاً ممکن است با موفقیت بهتری هم نسبت به قبل بتوانیم انجام بدهیم.
اما من معتقدم اگرچه برای ایران ممکن که به‌طور یک استراتژی پیش‌دستانه و یک‌طرفه، به‌مواضع آمریکا در منطقه حمله مفصلی بکند، لزوماً حرکت خردمندانه و عاقلانه‌ای نیست. برای اینکه مهم‌ترین نکته‌ای که ما الان با آن مواجه هستیم، این است که در حال حاضر اگرچه تنگه تا حد زیادی درکنترل ایران است و در ازای آن در مذاکرات، منافع خودش رو مطالبه می‌کند،
ما شاهد این هستیم که کشورهای مهم و قدرت‌های بزرگ مثل چین و اروپا به‌رغم اینکه از لحاظ اقتصادی حتی آسیب بیشتری در مقایسه با خود آمریکا از وضع موجود می‌بینند. ولی سمت آمریکا رو نگرفتند و سمت ایران هستند. اگرچه چین در سمت ایران ایستاده و در مورد اروپا به نفع آمریکا وارد نشده و طبعاً آمریکا و اسرائیل در برابر ایران اکنون تنها و منزوی شدند. این طبیعتاً محصول این است که در جنگ کنونی جهان ایران را مقصر نمی‌داند و آمریکا به طور یک‌طرفه و در نقش تجاوزگر و در میانه مذاکره وارد جنگ شده است. اما اکنون طبیعتاً به‌هم زدن این معادله به سود آمریکاست و اصلاً هم یکی از محاسبه‌های دشمن این بوده که در این دور اگر آتش‌بستی شکسته و جنگ شدیدی شروع شود، از سمت ایران باشد. تا از آن طرف چین به ایران فشار بیاورد و از آن‌طرف کشورهای اروپایی بهانه و انگیزه پیوستن به جنگ را پیدا کنند که از آن‌طرف هم خب این کمبود مهمات پیشرفته آمریکا را تا حدی که یکی از مشکلاتی است که به آن برخورد کردند، انجام بدهند. بنابراین حمله ایران به آمریکا طبیعتاُ گزینه عاقلانه‌ای نیست و من مزایایی برای ایران در این حمله نمی‌بینم.
* تا چه اندازه باید طرح این استراتژی را در چارچوب رقابت‌های سیاسی اصولگرایان رادیکال با نواصوگرایان با محوریت قالیباف و اصولگرایان میانه‌رو در نظر گرفت؟
یک اجماعی حول مذاکره شکل گرفته است که شاید تاکنون این اجماع در تاریخ معاصر ایران بی‌سابقه بوده باشد که طبعاً با هدایت و حمایت رهبر جدید انقلاب اسلامی و چهره‌هایی مانند آقای قالیباف که فرمودید و البته آقای عراقچی و آقای پزشکیان که رئیس‌جمهور هستند، این مذاکره پیش می‌رود. یعنی یک ائتلافی را ما از چهره‌های اصول‌گرای میانه‌رو و اصلاح‌طلب و عمل‌گرا در این وضعیت شاهدیم. در این موقعیت طبیعتاً یک اقلیتی از چهره‌های تندرو، برای اینکه موقعیت سیاسی خود را تعریف کنند، به اتخاذ مواضع خیلی تند روی می‌آورند، تا احتمالاً برای رقابت‌های بعدی زمینه را آماده کرده باشند که در انتخابات با چهره‌هایی مثل آقای قالیباف رقابت کنند. حالا چه انتخابات مجلس چه انتخابات ریاست‌جمهوری. بنابراین بله بنده هم این مواضع را بیشتر در راستای رقابت‌های داخلی می‌بینم تا به عنوان بخشی از مسئله سیاست خارجی. چون معلوم است که تصمیم مجموعه و نظام این نیست که ما به‌طور نالازم و بدون در نظر گرفتن خطرهای جنگ به آن برگردیم و این مواضع احتمالا فقط برای رسانه‌ها و افکار عمومی بخشی از مردم گرفته شده است. بله! در راستای اختلافات داخلی است.
* سپاس یک پرسش دیگر هم پیرو پرسش نخست داشتم. پریشب ایران به تل‌آویو حمله پیش‌دستانه کرد، صبح آن بالافاصله ارتش صهیونیست به خاک ایران حمله کرد و چند نقطه را بمباران کرد، به ویژه مجتمع پتروشیمی کارون ماهشهر که زیرساخت مهمی است، مورد حمله قرار گرفت. آیا این رخداد به معنای آن است که مسئله اکنون مبدل به جنگ بین ایران و اسرائیل شده و آمریکا برکنار مانده است؟
ایران به اسرائیل حمله پیش‌دستانه نکرد بلکه در پاسخ به ادامه نقض آتش‌بس در جنوب لبنان به اسرائیل پاسخ داد. ازنظر من بسیار بعید است که در صورت گسترش معنادار درگیری بین ایران و اسرائیل، آمریکا قادر باشد که از درگیری‌ها کنار بماند. اما هنوز این امکان وجود دارد که از ادامه تشدید تنش جلوگیری شود و حالت آتش‌بس برقرار شود. آمریکا فعلاً خواستار آغاز مجدد جنگ نیست و برای همین برای جلوگیری از تداوم حملات به اسرائیل فشار خواهد آورد، ولی اگر اوضاع از کنترل خارج شود احتمالا به اسرائیل خواهد پیوست.
