مهستان؛ ارنستو و آلبرتو سفری طولانی به کشورهای شمالی را شروع کردند. دو هفته طول کشید که از آرژانتین خارج شدند و وارد شیلی شدند.
در شیلی از معون مس چوکیکاماتا بزرگترین گودال معدنی جهان و منبع اصلی ثروت شیلی دیدن کردند. چوکیکاماتا به عنوان عمده‌ترین نشانه تسلط بیگانگان بر اقتصاد کشور، موضوع اصلی مبحث تلخ مطرح در شیلی بود.
بسیاری از مردم شیلی، به‌خصوص جناح چپ که از مناسبات غیرعادلانه این شرکت‌ها آزرده‌خاطر بودند، تلاش می‌کردند برای ملی کردن این معادت جلب رای کنند.
در پاسخ به این جنبش رو به رشد، ایالات متحده امریکا دولت‌های اخیر شیلی را تحت فشار جدی قرار داده بود که اتحادیه‌های معادن را متلاشی و حزب کمونیست آن کشور را منحل کنند.
در زمان بازدید از این معدن، قربانیان استثمارشده کاپیتالیسم، حی و حاضر، با گوشت و پوست در برابر او بودند و دیدار از معدن چوکیکاماتا تبدیل به تجربه‌ای کاملا سیاسی شد. ارنستو و آلبرتو پس از دیدار از معدن به سمت پرو حرکت کردند.
ارنستو در پرو با نژاد مغلوب قاره‌اش ارتباط پیوسته پیدا کرد و سخت تحت تاثیر قرار گرفت.
حقایق تلخ تاریخی چهار قرن، سلطه سفیدپوستان بر آن‌ها کاملا مشهود بود.
در راه بازگشت کوسکو، در قطار باریکی که از دل کوه عبور می‌کرد در راه چندین توقف داشت، ارنستو واگن‌های درجه سه کثیفی را مشاهده کرد که مخصوص مسافران سرخ‌پوست بود و آن‌ها را با واگن‌هایی مقایسه کرد که در آرژانتین برای حمل احشام و دام استفاده می‌کردند.
منبع: برگرفته از کتاب چه‌گوارا زندگی انقلابی
زندگی‌نامه ارنستو چه‌گوارا
