مهستان؛ در روزهای گذشته، جنگ لفظی میان فردریش مرتس صدراعظم آلمان و دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا بر سر تجاوز نظامی این کشور به ایران ابعاد جدیدی پیدا کرده است. پیش از این، ترامپ بارها اتحادیه اروپا و ناتو را مورد انتقاد خود به دلیل عدم همراهی در این حمله سرزنش کرده بود. کار به تهدید به خروج از ناتو رسید. با این حال به نظر میرسد وحشت تنها ماندن اروپا برابر روسیه موضع این کشورها را تندتر و منسجمتر کرده است. یکی از نشانهها سخنان صدراعظم آلمان است که دو روز پیش گفت که او باور ندارد آمریکا بتواند جنگ را سریع پایان دهد چون «ایرانیها قویتر از آن چیزی هستند که تصور میشدند.» به گفته مرتس، ایرانیها «خیلی ماهرانه مذاکره میکنند یا بهتر بگوییم خیلی ماهرانه مذاکره نمیکنند» و این باعث شده آمریکا تحقیر شود. او در مقایسه این جنگ با جنگهای عراق و افغانستان یادآور شد که مشکل اینگونه درگیریها همیشه این است که فقط وارد شدن به آن مهم نیست؛ باید بتوان از آن خارج هم شد.
این سخنان در «روز پروژه اتحادیه اروپا در مدارس» و در جمع دانشآموزان دبیرستانی در شهر ماسبرگ مطرح شد؛ برنامه سالیانهای در آلمان که طی آن اعضای دولت فدرال، پارلمان و مسئولان اروپایی به مدارس میروند تا با دانشآموزان درباره موضوعات سیاسی، اتحادیه اروپا، دموکراسی و مسائل روز جهان گفتوگو کنند. انتخاب مکان این سخنان، مرتس را در جایگاه ناصحی قرار میدهد که نسل آینده آلمان از مضرات جنگ میگوید، جالب توجه است. مرتس از معدود سیاستمداران اروپایی است که تاکنون موفق شده بود روابط نزدیکی با ترامپ برقرار کند و دیدارهای متعدد و بیحاشیهای با او داشته باشد. از سوی دیگر، مرتس در جریان جنگ پیشین به طور کامل از تجاوز اسرائیل به ایران حمایت کرده بود. او حمله نظامی ۱۲ روزه را یک «کار کثیف» توصیف کرده بود که اسرائیل دارد «برای همه ما» انجام میدهد. اما چرا دولت آلمان که حتی در طول جنگ غزه هم دست از حمایت اسرائیل نشست، علیرغم رابطه خوب با آمریکا به ناگهان تبدیل به منتقد این جنگ تبدیل شده است؟ پاسخ این پرسش را باید در نتایج نظرسنجی که به نظر آلمانیها درباره حمله به ایران پرداخته است، جستوجو کرد. بر اساس این پروژه که توسط مؤسسه آلمانی مطالعات جهانی و منطقهای (گیگا) انجام شده، ۷۱ درصد مردم آلمان حمله آمریکا و اسرائیل نقض حقوق بینالملل دانستهاند و تنها ۲۸ درصد آن را یک«اقدام پیشگیرانه موجه» میدانند. ۸۷ درصد پاسخدهندگان تأکید میکنند که غیرنظامیان ایرانی بیشترین آسیب را میبینند. همچنین ۸۲ درصد انگیزه واقعی جنگ را منافع نفتی میدانند و فقط حدود ۴۰ درصد باور دارند هدف جنگ دموکراسی یا حقوق بشر بوده است. هرچند ۲۸ درصد باور دارند جنگ به دموکراتیک شدن ایران منجر میشود. ۷۸ درصد آلمانیها معتقدند سایر اعضای ناتو باید کاملاً از جنگ کنار بکشند ۷۷ درصد میگویند ایران حق دفاع نظامی از خود را دارد. حتی ۶۹ درصد خواهان محکومیت حمله در شورای امنیت هستند و همین مقدار، موافق توقف کامل ارسال تسلیحات به خاورمیانه هستند. درنهایت، طبق این پژوهش ۷۶ درصد مردم آلمان بزرگترین نگرانی خود را تورم اعلام کردهاند.
این نتایج که نشان از نامحبوب بودن جنگ در بین جامعه دارد، به وضوح توضیح میدهد که چرا تمامی احزاب آلمان علیرغم تکثر سیاسی، یکصدا از جنگ انتقاد میکنند.
بر همین اساس است که علیرغم حمله تند ترامپ در شبکه تروث سوشال، صدراعظم آلمان باز هم از موضع خود دفاع کرده است؛ رئیسجمهور آمریکا در پاسخ به انتقادات مرتس، او را متهم کرد که با داشتن سلاح هستهای از سوی ایران موافق است. ترامپ همچنین با تاکید بر اینکه او نمیفهمد چه میگوید، گفت: تعجبی ندارد که آلمان هم از نظر اقتصادی و هم از جنبههای دیگر در وضعیت بدی قرار دارد!
مرتس در واکنش اما امروز لحن آشتیجویانهتری در پیش گرفت و گفت: از دید من، رابطه شخصیام با رئیسجمهور آمریکا همچنان خوب است. با این حال او بر مواضع خود پای فشرد و تاکید کرد: من از همان ابتدا درباره آنچه با جنگ ایران آغاز شد، تردید داشتم و به همین دلیل این موضوع را روشن بیان کردم. ما در آلمان و اروپا از پیامدهای آن رنج میبریم، مانند بسته شدن تنگه هرمز. این موضوع تأثیر مستقیم بر تأمین انرژی ما و تأثیر بسیار بزرگی بر عملکرد اقتصادی ما دارد.
به نظر میرسد شکافی که دولت ترامپ در جنگ اوکراین، تلاش میکرد بین خود و اروپا به نمایش بگذارد، در جنگ ایران به وضوح از سوی اروپاییها فعال شده است. این میتوانست فرصتی بزرگ و استثنایی برای ایران باشد، اگر همه تخم مرغ هایمان را در سبد روسیه نگذاشته بودیم.
