مهستان؛ مریم رنگی طهرانی: در پی دیدار ترامپ با قاسم جومارت توکایف، رئیسجمهور قزاقستان، خبر پیوستن قزاقستان به پیمان ابراهیم توسط ترامپ اعلام شد.
این پیمان در سال ۲۰۲۰، در ابتدا برای عادیسازی روابط میان اسرائیل و برخی کشورهای عربی با میانجیگری ترامپ آغاز شد.
در ابتدا امارات متحده عربی و بحرین به آن پیوستند و سپس مراکش و سودان نیز به این توافق اضافه شدند.
حال، کشوری از آسیای میانه به آن پیوسته است که نشان از تغییر موازنه منطقهای به سود اسرائیل و، در وجه بزرگتر، به سود آمریکا دارد؛ نفوذی که دیگر محدود به خاورمیانه نیست و میتواند به آسیای مرکزی نیز سرایت کند، تأثیری که بر سه کشور عمده«چین، روسیه و ایران»میتواند سایه بیفکند.
هرچند قزاقستان پس از فروپاشی شوروی از پیش روابط دیپلماتیک با اسرائیل داشته است، پیامد پیوستن به پیمان ابراهیم احتمالاً گستردهتر خواهد بود.
باید در نظر داشت که قزاقستان یکی از کشورهای دارای ذخایر معدنی مهم است و سهم ۱۲ درصدی ذخایر اورانیوم جهان را دارد که اهمیت ژئوپلیتیک آن را بیش از پیش افزایش میدهد.
قزاقستان پس از فروپاشی شوروی، روابط خود را با روسیه تا حدودی حفظ کرده است. اما آیا این تحرکات نشاندهنده تلاش این کشور برای کاهش وابستگی به مسیر سنتی روسیه به اروپا و حرکت به سمت مسیرهای جایگزین در آسیای میانه است؟
از سوی دیگر، قزاقستان شریک مهم تجاری چین نیز هست؛ نفوذ چین در آسیای مرکزی پس از فروپاشی شوروی افزایش یافته و سطح روابط در همه زمینهها تقویت شده است.
آیا این پیمان یک سیگنال به چین نیز محسوب میشود؟ که قزاقستان به غرب و آمریکا نزدیکتر میشود! یا شاید صرفاً قزاقستان در پی کاهش وابستگی به چین و روسیه و حفظ تعادل در روابط با هر سه قدرت است.
در مورد ایران نیز، هرچند روابط تجاری با قزاقستان وجود دارد، اما به نسبت برخی دیگر از کشورهای آسیای مرکزی چندان گسترده نیست.
با این حال، پیمان ابراهیم میتواند یک زنگ هشدار برای ایران باشد، زیرا نشاندهنده نفوذ بیشتر اسرائیل در ژئوپلیتیک منطقهاش و نفوذ بیشتر اسراییل در آسیای مرکزی است.
باید توجه داشت که پس از جنگ اوکراین، به نظر میرسد روند بازی ترامپ در حیاط خلوت روسیه دستخوش تغییرات گستردهتری شده است.
سیاست ترامپ از رگههایی از تمایل برای بازگشت دوباره به خاورمیانه و حال آسیای مرکزی نیز به آن اضافه شده است؛ حرکتی در جهت تغییر نفوذ ژئوپلیتیکی بر دو قدرت روسیه و بهویژه چین است؛ تا آمریکا در مواجهههای آینده دست بازتری در این دو منطقه داشته باشد.
با توجه به نزدیکی بیشتر پکن و مسکو در این مدت، ترامپ در پی به چالش کشاندن منطقه ژئوپلیتیکی این دو کشور است تا شکافی در گستره نفوذ آنها ایجاد کرده و نفوذشان در آسیای مرکزی را خنثی کند. تمامی این تحرکات میتواند در راستای بازتعریف نظم جهانی در آینده باشد.
