مهستان؛ احمد الشرع رئیس جمهور سوریه در روسیه و در کاخ کرملین خطاب به ولادیمیر پوتین گفت: «امروز ما در سوریه‌ای نو هستیم و در حال بازسازی روابط با تمام کشورها، به‌ویژه فدراسیون روسیه، هستیم.
ما به تمام توافق‌های گذشته و این تاریخ بزرگ احترام می‌گذاریم و تلاش می‌کنیم ماهیت این روابط را به‌گونه‌ای جدید بازتعریف و معرفی کنیم.
ما به تاریخ مشترک‌مان احترام می‌گذاریم و هدف‌مان تقویت روابط بر اساس حاکمیت، وحدت و ثبات سوریه است.»
وقتی مخالفان بشار اسد به دمشق رسیدند با سابقه سلفی‌گری و بنیادگرایی بسیاری از آن‌ها، تصور شنیدن چنین سخنانی از سوی احمد الشرع در روسیه و خطاب به پوتین محال می‌نمود. روسیه در کنار ایران عامل اصلی باقی ماندن اسد در قدرت بود.
جولانی در آن زمان حکومتی در ادلب تشکیل داد. احتمالا آن جا بود که از حزب حاکم بر ترکیه آموخت.
حالا او همان راهبردهای محور اخوانی را در پیش گرفته است. تنش‌زدایی با همه کشورها تا حد ممکن، تمرکز بر توسعه اقتصادی، صرفنظر کردن از اجرای اجباری احکام اسلامی ضمن حفظ ارتباط فرهنگی و هویتی عمیق با اسلام و سرانجام زمان خریدن و قدرتمند شدن تدریجی.
مسیری مشابه ترکیه
این همان مسیری است که رجب طیب اردوغان و حزب عدالت و توسعه در ترکیه پیمودند. سال‌ها ارتباط خود را با همه کشورهای جهان تقویت کردند. تمرکز خود را بر رشد و توسعه اقتصادی قرار دادند و کارآمدی حکومت را ارتقا دادند. بدون تحریک سایر کشورها مسیر رشد را طی کردند.
آن‌ها در داخل ترکیه به جای تمرکز بر اجرای اجباری احکام اسلامی ترجیح دادند که رابطه فرهنگی و هویتی خود را با اسلام عمیق جلوه دهند. از این طریق بود که بارها و بارها در انتخابات پیروز شدند.
ترکیه بلندپروازی‌های سیاسی خود را به موازات افزایش قدرت خود آغاز کرد و ادامه داد. با آن که عضوی از ناتوست با روسیه و چین ارتباط مستحکمی برقرار کرد. وقتی لحظه شکست از محور مقاومت در سوریه رسید؛ حاضر به مذاکره شد و به یک موقعیت حداقلی برای متحدانش که آن زمان جولانی هم در میان آن‌ها بود؛ بسنده کرد و به انتظار فرصت نشست.
قطر و مسیر اخوانی به روایتی دیگر
قطر دیگر عضو محور اخوانی هم مسیر مشابهی را طی کرده است. هر چند با تفاوت‌ها و تمایزهای جدی. این کشور کوچک در حاشیه خلیج فارس حتی تحت سخت‌ترین فشارهای عربستان سعودی و متحدانش روابط حسنه خود را با ایران بر هم نزد. همزمان میزبان ناوگان پنجم آمریکا در منطقه بود!
با دریای از نفت رفاه مردمان قطر تامین بود. اما قطر با تاسیس شبکه الجزیره به عنوان معتبرترین رسانه جهان عرب؛ موقعیت فرهنگی و سیاسی خود را به نحو قابل توجهی ارتقا داد. رسانه‌ای که از استقلالی جدی برخوردار است و به هیچ عنوان آشکارا تحت نفوذ حکومت قطر نیست.
وقتی عربستان بعد از ناکامی در منزوی کردن قطر؛ خواستار مذاکره و بهبود روابط شد؛ حاکمان قطر استقبال کردند. قطر با رضایت آمریکا میزبان اعضا دفتر سیاسی حماس بود. رابطه قطر با آمریکا چنان بود که بعد از حمله اسرائیل به قطر؛ ترامپ نتانیاهو را واداشت که شخصا از امیر قطر عذرخواهی کند.
شاگرد ممتاز محور اخوانی
بسیاری احمد الشرع را دست‌پروده سرویس اطلاعاتی ترکیه می‌دانند. اگر چنین باشد آن‌ها یک شاگرد ممتاز برای محور اخوانی تربیت کرده‌اند!
مسیر کشورهای محور اخوانی مانند ترکیه و قطر، به خصوص ترکیه، بدون چالش نبوده است. کار احمد الشرع در سوریه بسیار پیچیده‌تر است. باید دید این شاگرد اول محور اخوانی می‌تواند نتایج خوبی در آزمون‌های آینده هم کسب کند یا نه! امتحان واقعی شروع شده است.
