دو زلزله سیاسی در یک انتخابات محلی؛ آیا دومینوی سقوط مرتس آغاز شده است؟

مهستان؛ مصطفی پهلوانی: اولریش زیگموند چهره جدید سیاست آلمان است. رهبر جوان حزب آلترناتیو برای آلمان (AFD) در ایالت زاکسن-آنهالت که حالا در آستانه تشکیل نخستین دولت این حزب است. دولتی که اهمیت آن نه فقط در کنار زدن حزب دموکرات‌مسیحی (CDU) پس از دو دهه حکومت بر این ایالت است، بلکه تشکیل نخستین دولت راست افراطی در آلمان پس از جنگ جهانی دوم بیش از پیش آن را مهم می‌کند. نام او که مانند بسیاری دیگر از اعضای این حزب در جوانی عضو حزب راست میانه CDU بوده است، از زمان افشای نشست پوتسدام بر سر زبان‌ها افتاد. جلسه‌ای با حضور ۲۵ نفره از شخصیت‌های راست افراطی ازجمله AFD که در اواخر سال ۲۰۲۳ در ویلای یک تاجر معروف محافظه‌کار برگزار و در آن سیاست‌ها و آینده این جریان به بحث گذاشته شد. بی‌جهت نیست که نشریه اشپیگل او را به عنوان خطرناک‌ترین سیستمدار کنونی آلمان معرفی کرده است؛ حزب AFD ایالت زاکسن-آنهالت در فهرست گروه‌های افراطی پلیس این ایالت قرار دارد. شاید به این دلیل که اعضای AFD در ایالت‌های شرقی آلمان عمدتا از رهبران مرکزی حزب تندروتر و صریح‌تر هستند. اعضای حزب در انتخابات ۲۰۲۵ با معرفی آلیس وایدل به عنوان نامزد پیشنهادی صدراعظمی تلاش کردند تا تصویر سنتی که رسانه‌ها از آنها نشان می‌دهند را بشکنند. وایدل زنی همجنسگراست که با یک مهاجر و اهل سریلانکا خانواده تشکیل داده و با دو فرزندشان در سوئیس زندگی می‌کنند. اما زیگموند ۳۶ ساله، ترجیح می‌دهد به مثابه یک پوپولیست تصویرش را در کنار همسر و دخترش سوار بر موتور آبی‌رنگ زیمسون بسازد. حرکتی که البته به مذاق خانواده یهودی زیمسون که کارخانه‌شان در حکومت نازی‌ها مصادره شده، خوش نیامده است. زیگموند البته در مسیر ترقی به سوی یک رهبر، باید ابتدا مقام نخست‌وزیری ایالت خود را به دست آورد. تقریبا قطعی است که AFD در انتخابات دیروز، حدود ۴۴ درصد آرا را به دست آورده است و با توجه به ورود احزاب کوچک به پارلمان محلی، نمی‌تواند به تنهایی دولت تشکیل دهد. در آلمان از زمان جنگ جهانی دوم طبق قاعده نانوشته «دیوار آتش»، هیچ حزبی با احزاب راست افراطی ائتلاف نمی‌کند. با این حال، از چندی پیش حزب چپ‌گرای BSW به همکاری با این حزب تمایل نشان داده است. BSW انشعابی است از حزب چپ‌ها (Die Lienke) به رهبری خانم زارا واگنکنشت که نسبش به حزب کمونیست آلمان شرقی می‌رسد. واگنکنشت با اینکه خود از پدری ایرانی و مادری آلمانی متواد شده، اما مواضعش در مورد مهاجرت به اندازه AFD افراطی است. طبق آخرین گزارش‌ها، BSW توانسته از حداقل ۵ درصد برای حضور در پارلمان ایالتی عبور کند و می‌تواند پارتنر مناسبی برای AFD باشد. اگر «دیوار آتش» بشکند، این دومین زلزله سیاسی در آلمان خواهد بود. این اتفاق البته برای رهبری BSW بدون هزینه نیست اما نزدیکی این دو حزب به روسیه که این روزها در مخالفت با ارسال سلاح برای اوکراین تبلور یافته، آنها را بیش از پیش به هم نزدیک می‌کند. از سوی دیگر نیز CDU که با رای کمی بیش از ۱۸ درصد در جایگاه دوم انتخابات قرار گرفته، علاقه‌ای به تشکیل یک دولت متنوع و ضعیف را ندارد.
به این ترتیب، یک هفته پس از تنش دیپلماتیک میان آلمان و روسیه بر سر داستان نقش روس‌ها در نقشه حمله پهپادی به فرودگاه لایپزیگ، اکنون پوتین ممکن است یک ابزار قوی‌تر برای مهار آلمان پیدا کرده باشد.
دو هفته بعد دو انتخابات ایالتی دیگر در آلمان برگزار خواهد شد که می‌تواند موقعیت دولت فردریش مرتس را از هم ضعیف‌تر کند. به خصوص که در یکی از آنها یعنی برلین ائتلاف حاکم درست مثل دولت فدرال، با رهبری دموکرات‌مسیحی‌ها و همکاری سوسیال‌دموکرات‌ها تشکیل شده است. رهبران AFD امیدوارند که انتخابات دیروز به دومینوی پیروزی‌های این حزب و سقوط مرتس تا کریسمس منجر شود. به خصوص که رهبر حزب دموکرات‌مسیحی طبق نظرسنجی‌ها عنوان نامحبوب‌ترین صدراعظم تاریخ آلمان را از آن خود کرده است؛ نشانه‌ای از شکست سیاست مناقشه‌برانگیز مرتس که بر مبنای آن با اجرای برنامه‌های سخت‌گیرانه در مورد پناهجویان، به دنبال رای بدنه اجتماعی AFD بود. در واقع این سیاست تنها به راست‌گراتر شدن فضای افکار عمومی آلمان و تضعیف احزاب مرکزگرای چپ و لیبرال منجر شده و مانعی بر روند سقوط محبوبیت او و حزبش ایجاد نکرده است.
هر چند دولت‌های آلمان معمولا تا پایان دوره خود پایدار هستند، اما یکی از استثناها به یک سال پیش برمی‌گردد که طی آن دولت اولاف شولتس صدراعظم چپ‌گرای سابق با فشار احزاب راست نتوانست دوره خود را به پایان برساند و به انتخابات زودهنگام تن داد. حال باید دید محافظه‌کاران حاکم چقدر می‌توانند در برابر فشار راست افراطی مقاومت کنند.