مهستان؛ رحیم معینی کرمانشاهی از قله‌های بلند ترانه‌سرایی ایران‌زمین است.
کاری که ادبیات فارسی رهی معیری آغاز کرد، معینی کرمانشاهی به اوج رساند.
هرچقدر رهی با زبان عام، تصاویر فاخر عاشقانه را برای تاریخ ادبیات ما رقم زد، معینی کرمانشاهی با ادبیات فاخر خود، عام و خاص را به زبان خود نزدیک می‌کرد.
تجربه‌ای قابل تامل برای آنان‌که می‌گویند باید متناسب با سلیقه مردم، کار هنری کرد. معینی کرمانشاهی نشان داد که با زبان فاخر می‌توان مردم را به دنیای دل‌انگیز هنر نزدیک کرد. بخش بزرگی از ترانه‌های معینی زبانزد عام و خاص هستند.
معینی نزدیک به هفتاد سال پیش کار ترانه‌سرایی را آغاز کرد و از همان ابتدا تا کنون، ترانه‌هایش چون دُرّی گران‌بها در دل دوستداران موسیقی ایرانی و ادب فارسی راه یافته است.
مهم‌ترین رهاورد ترانه معینی کرمانشاهی، سبک تابلوسرایی در ترانه بود. وی در مصاحبه‌ای با فرید دهدزی در خبرآنلاین در سال ۸۴ می‌گوید: «ترانه‌سرایی را از حالت بی‌جان، نامربوط و مبتذل بیرون آوردم و به صورت مجموعه‌ای از یک اثر هنری درآوردم و تابلوسرایی و حکایت‌سرایی را شروع کردم.»
گرچه عده‌ای بر این باورند که پرویز وکیلی در موسیقی پاپ، این دریچه را کمی زودتر از معینی باز کرد؛ اما هیچ از ارزش تصویرسازی‌های بکر و ماهرانه‌ای که معینی در ترانه ایجاد کرد، کم نمی‌کند.
برخی از ترانه‌های وی جنبه روایی و داستان‌سرایی دارد. داستانی که گویی در کنارش تصویر مینیاتور آن هم قرار گرفته است! در برخی از آثارش گویی همزمان چند داستان مصور را در یک ترانه روایت می‌کند! اما شوربختانه تحولی که او ایجاد کرد، در فرم ترانه‌سرایی موسیقی ایرانی، تداوم نداشت.
یکی از شاهکارهای وی «طاقتم ده» با موسیقی درخشان همایون خرم است. خرم در آهنگ خود کوشش کرده، تنوع زیادی در جملات خود داشته باشد، به ویژه مقدمه و اورتور کار که در سه بخش، تصنیف و تنظیم شده و هر کدام می‌تواند یک آهنگ مجزا در نظر گرفته شود. پس از اورتور، مقدمه آوازی عرضه می‌شود که آدمی را بسیار بر می‌انگیزد.
خاطرات عمرِ رفته در نظرگاهم نشسته
در سپهر لاجوردی آتش آهم نشسته…
همان جمله نخستینِ کوتاه، پُر از ایجاز و تصویرسازی است.
آدم کهنسالی را تصویر می‌کند که یک آن تمام خاطرات وی در نظرگاهش جلوه‌گر می‌شود.
پس از مقدمه، بخش دیگری توسط خرم عرضه می‌شود. سپس تصنیف و ترانه آغاز می‌شود؛ ساغرم شکسته ای ساقی.
آدمی نمی‌داند کدام بخشِ تصنیف شاه‌بیت و هسته مرکزی تصنیف است! ضمن این‌که معینی کرمانشاهی برای تمامی جملات ناب همایون خرم، کلمات درخشانی را جایگزین می‌کند. استفاده از برخی کلماتِ شگرف در چنین موسیقی سنگینی، جای شگفتی دارد.
بر موج غم نشسته منم، در زورق شکسته منم… یک‌باره مُهر غم زده‌شد، بر سرنوشت آدم…
تو تشنه‌کامم کُشتی، در سراب ناکامی‌ها، ای بلای نافرجامی‌ها …
می‌کشم به دوش از حسرت، بار مستی و بدنامی‌ها…
و سرانجام چراغ عمر این نقاش، نویسنده، شاعر و سراینده ترانه برخی از جاودانه‌ترین آثار موسیقی ایرانی در بیست و ششمین روز از آبان سال ۱۳۹۴ خاموش شد.
برای شنیدن ترانه «طاقتم ده» به کانال تلگرامی «اخبار مهستان» سر بزنید.
