مهستان؛ خاطرات جاوید قربان‌اوغلی: آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در زمان سفر اول ماندلا به تهران رییس جمهور بود.
روش آقای هاشمی در مذاکرات سیاسی با دیگر دولتمردان متفاوت بود.
هاشمی سیاستمدار هوشمندی بود که راحت، روان، صریح، هدفمند و تأثیرگذار با طرف مقابل به مذاکره می‌نشست.
هدف از مذاکره را به‌خوبی انتخاب و از ورود به حواشی پرهیز میکرد.
با طرف مقابل صمیمانه صحبت میکرد، دقیق به سخن طرف مقابل گوش می‌سپرد و به‌رغم بی‌تکلف بودن آداب مهمان‌نوازی را خوب به جا می‌آورد.
سفر آقای ولایتی در سال ۷۴ به آفریقای جنوبی و پیشرفتهای محسوس در روابط نوپای دو کشور شرایطی را فراهم کرد تا در وزارت امورخارجه سفر رییس جمهور، به این کشور را در دستور کار قرار دهیم.
به لحاظ سازمانی تنظیم این سفر بر عهده اداره کل آفریقا در وزارت امورخارجه بود.
با هماهنگی‌هایی که داشتیم قرار شد سفر آقای هاشمی در شهریور ۱۳۷۵ به شش کشور آفریقایی کنیا، اوگاندا، سودان، تانزانیا، زیمباوه و آفریقای جنوبی انجام شود.
برخی مشکلات مربوط به فشارهایی بود که به کشور میزبان وارد می‌شد.
موضوعاتی مانند حقوق بشر و اتهام حمایت ایران از تروریسم و بطور مشخص حادثه رستوران میکونوس ــ که در آن زمان دادگاه طولانی آن ادامه داشت ــ سبب شده بود آمریکایی‌ها دیپلماسی فعالی را علیه ایران به‌کار گیرند.
از نظر آنها سفر آقای هاشمی می‌توانست روابط ایران با قاره سیاه را رسمی‌تر کند و با گسترش ابعاد اقتصادی روابط، نفوذ جمهوری اسلامی در این قاره را گسترش دهد.
در کنار تحرکات دیپلماتیک آمریکا، اقدامات سازمانهای حقوق بشری و جنجال‌های تبلیغی آنها نیز موارد دیگری بود که در جریان این سفر دیده شد.
به‌عنوان مسئول بخش آفریقا در وزارت امورخارجه چند سال قبل از این سفر هم شاهد فشار آمریکا به کشورهای آفریقای در سفر دکتر تیجان کابا رئیس جمهور سیرالئون به ایران بودم.
منبع: برگرفته از کتاب با ماندلا در کشور رنگین کمان
خاطرات جاوید قربان‌اوغلی سفیر سابق ایران در آفریقای جنوبی
