مهستان؛ وقتی چرخ‌های هواپیمای مسعود پزشکیان در فرودگاه مهرآباد تهران به زمین رسید، ساعتی از مصاحبه ترامپ که در آن پیشنهاد جدید تهران را رد کرده بود، می‌گذشت.
نیروهای مسلح ایران هم گویی منتظر فرود هواپیمای پزشکیان بودند، تا آتشبار گسترده در تنگه هرمز را آغاز کنند. طبعا اطلاعات دقیقی از آن چه دیشب در تنگه هرمز گذشت، در دسترس نیست. اما منابع نزدیک به اتاق جنگ ایران از شلیک گسترده موشک‌ها و پهپادها در طول شب خبر می‌دهند. صبح هم خبر رسید که نیروی دریایی سپاه یک شناور زیرسطحی آمریکا را که مخصوص شناسایی مین‌های دریایی است، سالم به غنیمت گرفته‌اند.
دلیل این تشدید آتش روشن است. آکسیوس گزارش داده که مذاکره کنندگان آمریکایی به عراقچی اعلام کرده‌اند که ایران اساسا کنترل تنگه هرمز را در دست ندارد و نمی‌تواند برای بازگشایی آن امتیازی طلب کند.
آن‌ها همچنین تاکید کرده‌اند که در صورت بازگشایی تنگه هرمز هم به مسیر مورد توافق ایران و عمان بسنده نمی‌کنند. چیزی که خارج از تمام خطوط قرمز تهران قرار می‌گیرد.
طبیعی است که واکنش تهران به چنین رویکردی در مذاکرات، تشدید آتش بر هرمز و تلاش برای اثبات کنترل خود بر تنگه باشد و پالس تشدید تنش از میز مذاکره در نیویورک به قایق‌ها و لانچرهای نیروی دریایی سپاه در سواحل خلیج فارس رسیده باشد.
معادله راهبردی در ذهن دو طرف چیست؟
ایران موعد قبل از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا را بهترین موقع برای نقد کردن دستاوردهای میدانی خود می‌داند. از این جهت با ارایه پیشنهاد بازگشایی سریع تنگه در قبال بازگشت به تفاهم اسلام‌آباد هم در پی وسوسه بخشی از تیم ترامپ است و هم محاسبه کرده که در صورت رد این پیشنهاد هزینه‌های ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای افزایش خواهد یافت. مصاحبه امروز عباس عراقچی که در آن تاکید کرده که ایران از خود می‌پرسد چرا آمریکا حاضر به بازگشت سریع به توافق نیست، کاملا در همین جهت طراحی شده است.
محاسبات آمریکا اما متفاوت است. ظاهراً آمریکایی‌ها تصور می‌کنند که محاصره دریایی و فشار بیش از حد اقتصادی مقامات تهران را مستأصل کرده است. تاکید ترامپ که با «این پیشنهاد ایران» موافق نیست به این معناست که او منتظر است، تهران امتیازهای بیشتری بدهد. همزمان انکار کنترل ایران بر تنگه هم یک ابزار مذاکراتی است.
با این حال به نظر هر دو طرف در مورد میزان پایداری و تحمل طرف مقابل برای رسیدن به اهداف استراتژیکش دچار ابهام هستند. از این روست که رشته مذاکره را نگسسته‌اند، اما همزمان سعی می‌کنند اهرم‌های خود خارج از اتاق مذاکرات را با حداکثر توان فعال کنند.
آمریکا حلقه محاصره اقتصادی را تنگ‌تر کرده و ایران هم می‌خواهد گلوی شاهراه انرژی جهان در هرمز را سخت‌تر بفشارد.
آمریکا قصد دارد بدون دادن امتیازاتی در حوزه رفع تحریم‌ها ایران را پای میز مذاکره در مورد برنامه هسته‌ای بیاورد و ایران هم مصمم است اجازه ندهد برنامه هسته‌ای بخشی از مذاکرات صلح باشد.
با این حساب تشدید تنش در تنگه هرمز تا این لحظه یک تاکتیک مذاکراتی است. اما اگر یکی از طرفین از بخشی از خواسته‌هایش عقب ننشیند و میانجی‌ها هم راه میانه‌ای پیدا نکنند، با شکست مذاکرات وارد دورانی از تنش‌های شدید خواهیم شد.
تنشی که در قامت یک جنگ جدید چهره خواهد نمود. زمان این جنگ جدید می‌تواند قبل از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا یا پس از آن باشد.
چه زمانی می‌شود دریافت که آیا تنش از سطح تاکتیک فراتر می‌رود یا نه؟ احتمالا وقتی که چرخ هواپیمای عباس عراقچی هم به باند فرودگاه مهرآباد برسد!
