مهستان؛ پرواز یک هواپیمای ترابری از روی خلیج فارس به سمت تهران. در این روزها و شبهای پرتنش این پروازها گاه به گاه به تهران انجام میشود. معمولا از امارات و گاهی از قطر. مقامات امنیتی که در التهاب ساعتهای کشنده به تهران میآیند و میروند.
مبدا پرواز دیشب اما عجیب بود. هواپیما از ریاض برخاسته بود و به سمت تهران میرفت، ساعتی قبل فرودگاه ریاض زیر آتش موشک انصارالله بود و ساعتی بعد هم این روایت تکرار میشد. هواپیما به سمت تهران پرواز میکرد و ذهن تحلیلگران درگیر این بود که هواپیما حامل چه مقامی است و با چه هدفی عازم تهران است.
شب با شایعات گذشت. بامداد اما خبر رسید که هواپیمای هرکولس عربستان حامل خالد بن سلمان بوده است. برادر محمد بن سلمان که در مقام وزیر دفاع عملا فرد دوم عربستان است. سفر خالد بن سلمان به تهران به تنهایی مهم بود. اما بمب خبری را مصاحبه علی باقری کنی معاون شورای عالی امنیت ملی منفجر کرد. علاوه بر خالد بن سلمان، ابراهیم کالین رئیس سازمان اطلاعات ترکیه و عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان امروز در تهران با محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت دیدار و گفتگو میکنند.
صبح ۴ آبان به این ترتیب مبدل به یکی از امنیتیترین صبحهای خاورمیانه شد. مقامات عالی امنیتی ۴ کشور بزرگ در جغرافیای منطقه در تهران جمع شدهاند. سخن قطعا بر سر ترتیبات امنیتی در خاورمیانه است. در شرایطی که عربستان زیر بار حملات انصارالله یمن کلافه و مستاصل دست به دامن همه جهان شده است و در ایران دیپلماتها خیره به ساعت و نظامیان دست به ماشه منتظر ساعت صفر حمله جدید آمریکا و اسرائیل به ایران هستند.
عربستان، ترکیه و پاکستان در قالب پیمان مکه مدتی است که گرد هم آمدهاند. عربستان سعودی هراسان از تحولات منطقهای کوشیده است منابع تامین امنیت خود را از همپیمانی با آمریکا و غرب به متحدانی در درون منطقه تسری دهد
معضل بزرگ امنیتی عربستان، ایران و همپیمانانش به خصوص در یمن است. یمنی که سعودی آن را به چشم حیاط خلوت خود مینگرد و این روزها به بحرانی بغرنج برای بن سلمان مبدل شده است. ریاض میان دو فکِ گازانبر ژئوپلیتیک گیر افتاده است: هرمز در کنترل ایران و بابالمندب زیر آتش موشکهای صنعا؛ وضعیتی که شبح خفگی کامل ژئولپلتیک را به واقعیت نزدیک کرده است. نه چتر غرب مانع اصابت به ریاض شد و نه اتحاد نیمبند مکه با آنکارا و اسلامآباد خاصیت بازدارندگی داشت؛ نه ترکیه حاضر است سپر بلای عربستان شود در حالی که اسرائیل را تهدید بعدی خود میبیند و محور مقاومت از قضا فعلا سپر محور اخوانی هم هست، و نه پاکستان بامشکلات بسیار اقتصادی و مرزهای لرزان شرقی تاب تنش با همسایه غربی را دارد.
در این شرایط شاید پیمان مکه به تغییر فاز روی آورد: تغییر از سنگر نظامی به اتاق چانهزنی در تهران. فرمول روی میز پیچیده اما سرراست است: آیا ریاض حاضر است آسمان و پایگاههایش را به روی جنگندههای غربی قفل کند تا در ازای آن، تهران ترمز فشار خردکننده انصارالله را بکشد؟
احتمالا ترکیه و پاکستان در تلاشند تا ایران و عربستان را به نقطهای مشترک برسانند. خواسته عربستان قطعا کنترل انصارالله و خواسته ایران پرهیز کامل عربستان از همراهی با غرب برای رویارویی با ایران است. خواستههایی بغرنج که عملی شدن آنها بسیار دشوار است. انصارلله بارها ثابت کرده که مطیع بیچون و چرای تهران نیست و بدون امتیاز ملموس- از جمله رفع محاصره هوایی و پایان بمبارانها- گریبان جنگ با نیروهای نزدیک به عربستان را رها نمیکند. عربستان هم سالها تمام دکترین امنیتی خود را بر همپیمانی با غرب و آمریکا بنا کرده است و اساسا موجودیت عربستان به عنوان یک کشور تا حدی مدیون یک پیمان اقتصادی-سیاسی با غرب است. چرخش در این جهتگیری کلی کاری است که تصور آن هم بسیار دشوار است.
با این حال نشست امروز تهران میتواند نخستین گام برای تحقق رویای ایران هم باشد. رویای نظمی امنیتی در منطقه که بدون مداخله مستقیم غرب شکل بگیرد. تحقق چنین امری بالاترین هدف راهبردی ایران است، هدفی که ارزش انعطافهای تاکتیکی را دارد و البته که نمیتواند به سادگی و سرعت به دست بیاید اما تحققش در گروی آن است که نخستین گام در این مسیر شکست نخورد.
محسن رضایی امروز در مقام دبیر شورای عالی امنیت ملی احتمالا حساسترین روز عمرش را سپری خواهد کرد. شاید امروز آغازی باشد بر پایان پروازهای مشکوک شبانه در آسمان خلیج فارس…
صبح امنیتی خاورمیانه در تهران؛ نشستی که نباید شکست بخورد
Share This Article
بدون دیدگاه






